Abanyeshuri 1,097 bakopeye ibizamini bya Leta bahawe igihano gikomeye

Abanyeshuri 1,097 bakopeye ibizamini bya Leta bisoza amashuri yisumbuye mu mwaka w’amashuri wa 2025/2026, ntibazahabwa andi mahirwe yo kongera gukora ibyo bizamini.

Amakuru dukesha IGIHE avuga ko ibi byatangajwe na Minisitiri w’Uburezi, Nsengimana Joseph, kuri uyu wa 11 Nzeri 2026, ubwo hatangazwaga amanota y’abanyeshuri 108,405 bakoze ibizamini bya Leta bisoza amashuri yisumbuye.

Minisitiri Nsengimana yavuze ko aba banyeshuri bagomba kubazwa ibyo bakoze, kuko bari bafite imyaka n’ubushobozi bwo kumenya ko gukopera ari amakosa kandi binyuranyije n’amabwiriza agenga ibizamini bya Leta.

Kuki ab’icyiciro cy’amashuri abanza bahawe andi mahirwe?

Iki cyemezo cyo kutongera guha amahirwe abanyeshuri bakopeye mu mashuri yisumbuye cyatandukanye n’icyafashwe ku banyeshuri bo mu mashuri abanza.

Mu bizamini bya Leta bisoza amashuri abanza mu mwaka wa 2025/2026, abanyeshuri 7,188 bagaragaye ko bakopejwe.

Iperereza ryakozwe ryagaragaje ko abo banyeshuri bato batari bo ubwabo bari bafite uruhare rukomeye muri ibyo bikorwa, ahubwo ko hari abantu bakuru babafashije gukopera.

Mu bakekwaho kugira uruhare muri ibyo bikorwa harimo abayobozi bo mu nzego z’ibanze, bamwe muri bo bakaba barafashwe ndetse bakaba bakurikiranwa n’ubutabera mu gihe iperereza rikomeje.

Kubera ko abo banyeshuri bari bato kandi bikagaragara ko hari abandi babakoresheje, hafashwe icyemezo cyo kubaha andi mahirwe.

Basubiyemo ibizamini bya Leta bisoza amashuri abanza kuva ku wa 2 kugeza ku wa 4 Nzeri 2026.

Ku wa 11 Nzeri 2026, amanota yabo na yo yatangajwe.

Minisitiri yavuze ko abanyeshuri bo mu yisumbuye bari bakwiye kumenya icyo bakora

Minisitiri Nsengimana yasobanuye ko abanyeshuri barangiza amashuri yisumbuye batagereranywa n’abana bo mu mashuri abanza, kuko baba bamaze gukura kandi bazi neza ingaruka z’ibikorwa byabo.

Ati: “Mwibuke ko imwe mu mpamvu bariya bana bo muri P6 bahawe ariya mahirwe, byanagendanaga n’ukuntu bangana. Muri iki cyiciro cy’abantu barangiza amashuri yisumbuye, mu by’ukuri ntabwo ari impinja, ni abantu bazi icyo bakora.”

Yakomeje avuga ko aba banyeshuri baba bitegura gukomeza muri kaminuza cyangwa kwinjira ku isoko ry’umurimo, bityo ko bagomba gutangira kumenya ko ibyo bakora bifite ingaruka.

Ati: “Ni abantu bakomeza, bakajya muri za kaminuza, ndetse bamwe bakajya no ku isoko ry’umurimo. Ubwo rero bagomba kubazwa ibyo bakoze, ntabwo bo ayo mahirwe bazayabona.”

Ibi bivuze ko abanyeshuri 1,097 bagaragayeho gukopera batazasubira mu bizamini bya Leta mu buryo bwihariye nk’ubwahaye amahirwe abanyeshuri bo mu mashuri abanza.

Amahirwe yahawe abanyeshuri bo mu mashuri abanza ntazaba umuco

Minisitiri Nsengimana yavuze ko icyemezo cyo guha abanyeshuri bo mu mashuri abanza andi mahirwe cyari icyihariye, cyafashwe bitewe n’imiterere y’ikibazo cyabo.

Yashimangiye ko bitazongera gufatwa nk’igisubizo gisanzwe igihe hagaragaye ikibazo cyo gukopera mu bizamini.

Ati: “Kandi n’ahandi hose twavuze ko ari ikintu dukoze rimwe gusa, kitazongera, ntabwo rero dushaka ko biba umuco.”

Ibi bigaragaza ko inzego z’uburezi zishaka ko abanyeshuri n’abandi bose bagira uruhare mu bizamini bya Leta basobanukirwa ko gukopera atari ikibazo gito, ahubwo ko bishobora kugira ingaruka zikomeye.

Abanyeshuri bakopeye n’ababafashije bazahanwa

Minisitiri Nsengimana yanatangaje ko ibihano bitazareba abanyeshuri bakopeye gusa.

Yavuze ko n’abantu babafashije gukopera bazakomeza gukurikiranwa no guhanwa hakurikijwe amabwiriza agenga ibizamini bya Leta.

Ibi bijyanye n’icyemezo cyafashwe cyo gukaza ingamba zo kurinda ubusugire bw’ibizamini no guca uburiganya bushobora gutuma amanota atagaragaza ubumenyi nyakuri bw’umunyeshuri.

Ku banyeshuri, ubutumwa ni ukwirinda gushaka amanota binyuze mu gukopera, kuko nubwo umuntu ashobora kubona amanota meza muri ako kanya, bishobora kumukururira igihano no kumubuza andi mahirwe yo gukomeza amasomo.

Isomo kuri buri wese

Iki kibazo gitanga isomo rikomeye ku banyeshuri, ababyeyi, abarimu n’abandi bose bagira uruhare mu burezi. Amanota y’ibizamini agomba kugaragaza ubumenyi umunyeshuri afite, aho kuba ibisubizo yabonye mu buryo butemewe.

Ku banyeshuri barangiza amashuri yisumbuye, cyane cyane, ni ngombwa kumenya ko ibikorwa byabo bibazwa kuko baba begereje icyiciro cyo kwiga muri kaminuza no kwinjira ku isoko ry’umurimo.

Kwamamaza/Kwamamaza ibikorwa byo gukopera cyangwa gufasha umunyeshuri gukopera na byo bishobora kugira ingaruka ku muntu ubigiramo uruhare.

Bityo, ubutumwa bw’inzego z’uburezi ni uko gukopera bitagomba kuba inzira yo gutsinda, ahubwo ko umunyeshuri akwiye kwishingikiriza ku bumenyi, kwitegura neza no gukora ikizamini mu kuri.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *