Ikoranabuhanga n’Uburinganire: Ese Abagore Bahabwa Amahirwe Angana mu Rwanda no ku Isi?

Mu mateka y’Isi, iterambere ry’ikoranabuhanga ryagiye rikorwa no gutezwa imbere ahanini n’abagabo. Ibi byatumye uburyo ikoranabuhanga rikoreshwamo ndetse n’imikorere yaryo byubakwa hashingiwe ku bitekerezo, ibibazo n’ibyifuzo by’abagabo kurusha uko byita ku bagore. Nubwo isi imaze gutera imbere cyane mu rwego rw’ikoranabuhanga, haracyagaragara icyuho kinini hagati y’abagabo n’abagore, cyane cyane mu bijyanye no kubona amahirwe angana yo kuryiga, kurikoresha no kuribyaza umusaruro.

Mu Rwanda no mu bindi bihugu byinshi byo ku Isi, ikoranabuhanga rifatwa nk’imwe mu nkingi z’iterambere ry’ubukungu n’imibereho myiza y’abaturage. Gusa nubwo rifite uruhare rukomeye mu koroshya ubuzima bw’abantu, hari aho rikomeza guteza ubusumbane hagati y’abagabo n’abagore. Abagabo ni bo bakunze kugira amahirwe menshi yo kubona ibikoresho by’ikoranabuhanga, kwiga amasomo arijyanyeho no gukora imirimo ikomeye muri uru rwego, mu gihe abagore n’abakobwa bakigaragara nk’abari inyuma muri iyi gahunda y’iterambere.

Impamvu abagore bakiri inyuma mu ikoranabuhanga.

Hari kandi ikibazo cy’amikoro make. Mu miryango imwe n’imwe, iyo habayeho guhitamo umwana uziga amasomo ajyanye n’ikoranabuhanga cyangwa uzahabwa mudasobwa n’internet, akenshi umuhungu ni we uhabwa ayo mahirwe mbere y’umukobwa. Ibi bituma abakobwa benshi batabona ubushobozi bwo gukoresha ikoranabuhanga uko bikwiye.

Ikindi kibazo gikomeye ni uko abagore bakunze guhura n’ihohoterwa rikorerwa ku mbuga nkoranyambaga no mu buryo bw’ikoranabuhanga. Hari abaterwa ubwoba, bagatukwa cyangwa bagakorerwa ibikorwa bibatesha agaciro igihe bagerageje kwigaragaza mu rwego rw’ikoranabuhanga. Ibi bituma bamwe bacika intege cyangwa bakumva batizewe muri uru rwego.Abagore kandi bakigaragara bake cyane mu myuga ya STEM, ari yo siyansi, ikoranabuhanga, engineering n’imibare. Kuba umubare wabo ukiri muto bituma abakobwa bato babura abo bareberaho nk’intangarugero, bikaba byatuma bamwe batabona icyizere cyo kwinjira muri iyo myuga.

Ikoranabuhanga nk’igikoresho cyo guteza imbere umugore.

Nubwo hari izi mbogamizi, ikoranabuhanga rifite ubushobozi bukomeye bwo kuzamura imibereho y’abagore n’abakobwa. Uyu munsi, benshi batangiye gukoresha internet n’imbuga nkoranyambaga mu bucuruzi, mu kwiga no mu gusangira ibitekerezo.Mu Rwanda, hari abagore benshi batangiye gukoresha ikoranabuhanga mu bucuruzi bwo kuri internet, aho bamamaza ibikorwa byabo bakoresheje imbuga nkoranyambaga nka Facebook, Instagram, TikTok na WhatsApp. Ibi byafashije benshi kubona abakiriya no kwagura ibikorwa byabo bitabasabye kuba bafite amaduka ahenze.

Ikoranabuhanga kandi rifasha abagore kubona amakuru y’ingenzi ku buzima, uburezi n’iterambere ryabo. Umugore wo mu cyaro ushobora kuba adafite uburyo bwo kujya mu nama cyangwa mu mahugurwa, ashobora gukoresha telefone ye akabona amakuru amufasha guteza imbere ubuzima bwe n’umuryango we.

Mu rwego rw’uburezi, abakobwa benshi batangiye kwiga amasomo y’ikoranabuhanga hifashishijwe internet. Hari porogaramu n’amashuri atanga amasomo kuri internet ku buntu cyangwa ku giciro gito, bigafasha abakobwa benshi kubona ubumenyi batari kubona mbere.

Uruhare rwa Leta y’u Rwanda.

Leta y’u Rwanda yashyize imbaraga nyinshi mu guteza imbere ikoranabuhanga no guha abagore amahirwe angana. Mu myaka yashize, hashyizweho gahunda zitandukanye zigamije gufasha abakobwa kwinjira mu masomo ya siyansi n’ikoranabuhanga.Amashuri menshi yatangiye gushishikariza abakobwa kwiga amasomo ya STEM, ndetse hanashyirwaho amarushanwa n’amahugurwa abafasha kugira ubumenyi mu ikoranabuhanga. Hari kandi imiryango itandukanye ifasha abakobwa kubona mudasobwa no kwiga uburyo bwo gukoresha internet mu buryo bwiza.

U Rwanda kandi ruri mu bihugu byashyize imbere uburinganire hagati y’abagabo n’abagore. Ibi bigaragarira no mu rwego rwa politiki no mu buyobozi, aho abagore bafite uruhare runini. Iyi gahunda ifasha no mu rwego rw’ikoranabuhanga kuko itanga icyizere ko abagore bashobora gukora imirimo yose kimwe n’abagabo.Ihohoterwa rikorerwa ku ikoranabuhangaNubwo ikoranabuhanga rifite ibyiza byinshi, hari n’ingaruka mbi zigaragara cyane cyane ku bagore n’abakobwa. Ihohoterwa rikorerwa ku mbuga nkoranyambaga rikomeje kwiyongera. Hari abagore bashyirwaho amafoto cyangwa amakuru agamije kubatesha agaciro, abandi bagaterwa ubwoba cyangwa bagatukwa.Bamwe mu bakobwa bahitamo guceceka cyangwa guhagarika gukoresha imbuga nkoranyambaga kubera ubwoba bwo guhohoterwa. Ibi bituma batabasha kubona amahirwe amwe n’abandi mu ikoranabuhanga.Ni yo mpamvu hakenewe amategeko n’ingamba zikomeye zo kurinda abakoresha ikoranabuhanga, cyane cyane abagore n’abakobwa. Hakenewe kandi ubukangurambaga bwo kwigisha abantu gukoresha internet mu buryo bwubaha abandi.Gukorana n’abagabo mu rugamba rw’uburinganire.

Abahanga mu bijyanye n’uburinganire bavuga ko bidashoboka kugera ku iterambere rirambye hatabayeho uruhare rw’abagabo. Mu myaka myinshi ishize, ibikorwa byinshi byibandaga ku gufasha abagore gusa, ariko ubu biragaragara ko abagabo n’abahungu na bo bagomba kugira uruhare muri uru rugamba.Guhindura imyumvire y’abagabo no kubigisha akamaro k’uburinganire bishobora gufasha cyane mu kugabanya imyumvire ivangura abagore. Iyo abagabo bashyigikiye abagore babo, bashiki babo cyangwa abakobwa babo mu kwiga no gukoresha ikoranabuhanga, bituma habaho impinduka nziza mu muryango no mu gihugu muri rusange.

Abagabo bashobora kandi kugira uruhare mu kurwanya ihohoterwa rikorerwa abagore ku mbuga nkoranyambaga no gushishikariza abandi kubaha uburenganzira bw’abagore.Icyo urubyiruko rushobora gukoraUrubyiruko rufite uruhare rukomeye mu kubaka ejo hazaza harangwa n’uburinganire mu ikoranabuhanga. Abakobwa bakwiye kugira icyizere cyo kwinjira mu masomo y’ikoranabuhanga no kudaterwa ubwoba n’abavuga ko ayo masomo ari ay’abagabo gusa.Abahungu na bo bakwiye gushyigikira bagenzi babo b’abakobwa no kububaha mu rwego rw’ikoranabuhanga.

Kwiga gukoresha internet mu buryo bwiza no kwirinda gukwirakwiza ubutumwa bw’ivangura cyangwa ihohoterwa ni imwe mu ntambwe zikomeye zo kubaka sosiyete nziza.Amashuri, imiryango n’inzego za Leta bikwiye gukomeza gutanga amahugurwa n’amahirwe ku rubyiruko kugira ngo bose bagire ubushobozi bwo gukoresha ikoranabuhanga mu buryo bubateza imbere.

Icyerekezo cy’ahazaza.

Mu gihe isi ikomeje kwihuta mu iterambere ry’ikoranabuhanga, ni ngombwa ko abagore n’abakobwa badasigara inyuma. Kugira ngo u Rwanda rugere ku iterambere rirambye, hakenewe ko buri wese ahabwa amahirwe angana yo kwiga no gukoresha ikoranabuhanga.Kubaka sosiyete idaheza abagore bisaba ubufatanye bw’inzego zose: Leta, amashuri, imiryango, ababyeyi ndetse n’urubyiruko. Iyo abagore bahawe amahirwe angana, igihugu cyose kirunguka kuko ubushobozi bwabo bugira uruhare mu iterambere ry’ubukungu n’imibereho myiza y’abaturage.

Dushingiye ku mateka y’intwari z’Abanyarwandakazi no ku mbaraga ziri gushyirwa mu guteza imbere uburinganire, birashoboka kubaka u Rwanda aho ikoranabuhanga ritazagira uwo risiga inyuma, kandi aho abagore n’abagabo bazafatanya mu kubaka ejo hazaza heza harangwa n’ubwisanzure, amahirwe angana n’iterambere rirambye.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *