Ese Koko umuntu wese akwiriye kubyara umwana? Dore ukuri abahanga bagaragaza ku kubyara n’agaciro k’ubuzima

Kimwe mu bintu bishobora kuzana ibyishimo bikomeye mu buzima bw’umuntu ni ukubyara no kubona umwana akura imbere ye. Ku bantu benshi, kubyara ni umugisha ukomeye ndetse bikaba ari kimwe mu byifuzo by’ingenzi baba bafite mu buzima.

Ariko kandi, kuba umuntu yarabyaye ntibivuze ko ari cyo kintu cyonyine cyerekana ko hari icyo yagezeho mu buzima. Umuntu ashobora kuba yarabyaye, ariko akaba afite izindi nzozi, impano, imishinga cyangwa ibikorwa byiza yakoze bigaragaza ko ubuzima bwe bufite agaciro.

Ni muri urwo rwego abahanga bagaragaza ko hakwiye guhinduka imyumvire yo gufata kubyara nk’itegeko cyangwa nk’igipimo cy’intsinzi y’umuntu, cyane cyane ku bagore.

Kubyara ni igice cy’ubuzima, ariko ubuzima ntibugarukira ku kubyara

Kubyara ni uburyo bw’ibanze butuma ubuzima bukomeza kubaho. Abantu barabyara, inyamaswa na zo zikabyara. Ariko ikitandukanya umuntu n’izindi nyamaswa ni ubushobozi bwo gutekereza, kwiga, guhanga udushya, kugira intego no guhitamo icyo ashaka kugeraho mu buzima.

Ni yo mpamvu umuntu adakwiye kubaho yumva ko inshingano ye yonyine ari ukubyara.

Hari ushobora kubona umwana akamubera umugisha ukomeye, ariko undi akagira izindi ntego nk’ukwiga, kubaka umwuga, gutangiza ibikorwa by’ubucuruzi, gufasha abandi, gukora ubushakashatsi cyangwa kugira uruhare mu iterambere ry’umuryango n’igihugu.

Ibi byose na byo ni ibikorwa umuntu ashobora kwishimira nk’ibyo yagezeho.

Kuki abantu bakomeje kubona kubyara nk’itegeko?

Mu mico myinshi, cyane cyane aho kubyara bifatwa nk’igice gikomeye cy’umuryango, umuntu ashobora gutangira kubazwa ibibazo nyuma y’igihe gito ashyingiwe cyangwa ageze ku myaka runaka.

Umuntu ashobora kumara umwaka umwe mu rugo rwe agatangira kubwirwa ati: “Ko mutabyara?”

Iyo amaze kubyara umwana umwe, hari abahita bamubaza igihe azabyarira undi. Iyo abyaye babiri, bakamubwira ko agomba kongera kubyara.

Ibi bishobora gutuma umuntu yumva ko ubuzima bwe bugomba gukurikiza gahunda yashyizweho n’abandi, aho gukurikiza ubushobozi bwe, ibyo ashaka ndetse n’imibereho y’umuryango we.

Ikibazo gikomeye ni uko abamugira inama akenshi baba atari bo bazamurera abo bana cyangwa ngo batange ibyo bazakenera mu buzima bwabo.

Kubyara birashobora koroha, ariko kurera ni inshingano ikomeye

Kubyara umwana ni ikintu gikomeye, ariko kurera umwana neza ni urugendo rurerure rusaba igihe, amafaranga, kwihangana, urukundo, uburezi n’ubwitange.

Umwana akeneye ibirenze ibiribwa n’imyambaro. Akeneye umubyeyi umwitaho, umwigisha, umuganiriza, umurinda kandi umufasha gukura neza mu mitekerereze no mu mibanire n’abandi.

Ni yo mpamvu hari igitekerezo cy’uko kubyara umwana umwe ukamurera neza bishobora kuba byiza kurusha kubyara abana benshi utabasha kubitaho uko bikwiye.

Kuba umuntu ashobora kubyara abana benshi ntabwo bihita bivuga ko afite ubushobozi bwo kubarera neza.

Abana ntibakwiye gufatwa nk’ibikombe ababyeyi batsindiye

Ikindi kibazo abahanga bagaragaje ni igihe umubyeyi atangira gufata ibyo umwana agezeho nk’ibyagezweho na we ubwe.

Mu bushakashatsi ku myitwarire y’ababyeyi, hari igitekerezo kizwi nka “achievement by proxy distortion”, aho umubyeyi ashobora gutangira kubaho binyuze mu byo umwana we agezaho, ndetse akagira igitutu cyo kubona umwana agera ku byo we ubwe yifuzaga kugeraho.

Urugero, umubyeyi ashobora kuba yarifuje kuba umuganga ariko ntabigereho, maze agahatira umwana we kwiga ubuvuzi nubwo uwo mwana atabikunda.

Ashobora kandi kwifuza ko umwana aba umukinnyi ukomeye, umunyamategeko, umucuruzi cyangwa umunyapolitiki, atitaye ku mpano n’ibyifuzo by’umwana.Iyo ibi bikabije, umwana ashobora gutangira kubaho kugira ngo ashimishe umubyeyi aho kubaho akurikije ibyo ashaka n’ubushobozi afite.

Umwana afite ubuzima bwe n’inzozi ze

Kuba umubyeyi yarabyaye umwana ntibimuha uburenganzira bwo kumuhitiramo buri kintu cyose mu buzima.

Umwana ashobora kugira impano n’inzozi bitandukanye n’ibyo umubyeyi yifuzaga. Inshingano y’umubyeyi ni ukumufasha kuziteza imbere, kumugira inama no kumushyigikira, aho kumuhatira kuba umuntu runaka kugira ngo asohoze inzozi umubyeyi ubwe atagezeho.

Ni ingenzi ko ababyeyi bibuka ko abana atari imishinga yo kwishimiramo ibyo umuntu atagezeho.

Kutagira umwana ntibivuze ko umuntu nta cyo yagezeho

Ikindi kibazo gikomeye ni urwikekwe abantu badafite abana bakunze guhura na rwo.

Hari abashobora gutekereza ko umugore cyangwa umugabo utarabyara nta cyo yagezeho, cyangwa ko ubuzima bwe butuzuye. Nyamara hari impamvu nyinshi zituma umuntu atagira umwana.

Bamwe baba bafite ikibazo cyo kutabyara, abandi bakaba barahisemo kutabyara, mu gihe hari n’abandi bashobora kuba batarabona umwanya cyangwa uburyo bwo kubyara.

Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima, WHO, rigaragaza ko hafi 17.5% by’abantu bakuru ku Isi, ni ukuvuga hafi umuntu umwe kuri batandatu, bahura n’ikibazo cyo kutabyara mu gihe runaka cy’ubuzima bwabo.

Ibi bigaragaza ko kutagira umwana atari ibintu byabaye ku muntu umwe cyangwa itsinda rito ry’abantu. Ni ikibazo kigira ingaruka ku bantu benshi hirya no hino ku Isi.

WHO kandi igaragaza ko kutabyara bishobora kugira ingaruka ku mibereho n’imitekerereze y’ababihura na byo, bigatuma urwikekwe n’igitutu by’abantu bibongerera uburemere bw’ikibazo.

Umugore ntakwiye gusobanurwa gusa n’ububyeyi

Abagore ni bo bakunze guhura cyane n’igitutu cyo kubyara.Umugore ashobora kuba yararangije amashuri, afite akazi keza, afite ubucuruzi cyangwa indi mirimo y’ingenzi, ariko abantu bakibanda ku kibazo kimwe gusa: “Uzabyara ryari?”

Umuhanga mu by’imitekerereze Nancy Felipe Russo yigeze gusobanura igitekerezo cya “motherhood mandate”, kivuga ku myumvire y’imibereho n’umuco ituma ububyeyi bufatwa nk’inshingano cyangwa igice cy’ingenzi cyane mu gusobanura umugore.

Nyamara kuba umugore ashaka kubyara ni uburenganzira bwe, kimwe n’uko kuba adashaka kubyara cyangwa akaba adashoboye kubyara bidakwiye gutuma agira agaciro gake mu muryango.

Umugore ashobora kuba umubyeyi mwiza kandi akaba n’umuhanga mu kazi ke. Ashobora kandi kuba atarabyaye ariko akaba afite uruhare rukomeye mu muryango, mu kazi, mu burezi, mu bucuruzi cyangwa mu gufasha abandi.

Ntabwo dukeneye abana benshi kugira ngo twemeze ko hari icyo twagezeho

Umubare w’abana umuntu afite ntabwo ari wo ugomba gupimirwaho agaciro k’ubuzima bwe.

Hari umuntu ushobora kuba afite abana benshi ariko akaba atabasha kubitaho neza. Hari n’undi ushobora kuba afite umwana umwe ariko akamurera neza, akamwigisha, akamwitaho kandi akamufasha kuba umuntu w’ingirakamaro.

Ikigomba kwibandwaho si umubare gusa, ahubwo ni uburyo abana barerwamo n’ubuzima bwiza bubategurirwa.

Kandi umubyeyi ntiyagombye kumva ko kugira abana benshi ari bwo buryo bwo kwerekana ko yatsinze mu buzima.

Hari ibindi byinshi umuntu ashobora kugeraho

Ubuzima bufite inzira nyinshi zo kugera ku ntsinzi.

Umuntu ashobora kwiga amashuri akomeye, gukora umwuga awukunda, gutangiza ikigo gitanga akazi, gufasha umuryango we, gutanga umusanzu mu iterambere ry’igihugu, guhanga udushya cyangwa gufasha abandi bantu.

Undi ashobora kuba umwarimu wigisha abana benshi, muganga ukiza abarwayi, umunyamakuru ufasha abaturage kubona amakuru, umuhinzi uteza imbere umusaruro cyangwa umucuruzi utanga akazi ku bandi.

Ibyo byose ni ibikorwa bifite agaciro.

Kubyara rero ni umugisha ku babishaka kandi bakabishobora, ariko ntibikwiye kuba igipimo cyonyine umuntu akoresha mu kwemeza ko ubuzima bwe bwagenze neza.

Icyo ababyeyi n’umuryango bakwiye kwibuka

Ababyeyi bakwiye gukunda abana babo no kubafasha gukura, ariko bakirinda kubagerekaho inzozi zabo bwite.

Umuryango na wo ukwiye kwirinda guhatira abantu kubyara cyangwa kubabaza ibibazo bibashyira ku gitutu, cyane cyane ku bantu bashobora kuba bafite ibibazo by’uburumbuke batifuza gusangiza buri wese.

Ikibazo cy’umuntu cyo kutagira umwana ni ikibazo cyihariye kandi gikwiye kubahwa.Kandi umuntu ufite umwana umwe, babiri cyangwa benshi ntakwiye kumva ko agomba guhora yongeraho abandi kugira ngo yemerwe n’abantu.

Kubyara ni umugisha, kurera ni inshingano, ariko ubuzima bw’umuntu burenze kuba umubyeyi gusa.

ashobora kubyara kandi akagira izindi nzozi. Ushobora kutabyara ariko ukagira uruhare rukomeye mu buzima bw’abandi. Icy’ingenzi ni uko buri muntu ahabwa umwanya wo kubaho ubuzima bwe mu buryo bufite intego, icyubahiro n’agaciro.