Menya byinshi kuri Scorpion (Indyanishamurizo) n’icyo wakora igihe urumwe na yo

Indyanishamurizo, izwi cyane ku izina rya Scorpion, ni agasimba gashobora guteza ikibazo gikomeye ku buzima bw’umuntu iyo kamurumye, bitewe n’ubwoko bwako n’ubwinshi bw’ubumara kaba gafite.

Ikigo cy’Igihugu cyita ku Buzima (RBC) cyagiye gitanga ubutumwa bwo gukangurira abantu kwirinda kurumwa n’izi nyamaswa no kumenya icyo bakora igihe umuntu yarumwe na zo.

Ku rwego rw’Isi, abantu bagera kuri miliyoni 1.5 barumwa n’indyanishamurizo buri mwaka, mu gihe abagera ku 2,600 bashobora guhitanwa n’ingaruka z’ubumara bwazo. Ibi bituma kurumwa n’indyanishamurizo bidakwiye gufatwa nk’ikibazo gito, cyane cyane ku bana.

Indyanishamurizo ni iki?

Indyanishamurizo cyangwa Scorpion ni agasimba gato ko mu muryango w’ibinyamushongo. Gafite umubiri wihariye, amaguru umunani ndetse n’uduhambwe tubiri two imbere dufasha mu gufata ibyo kurya no kwirwanaho.

Ikiranga cyane indyanishamurizo ni umurizo warwo ugizwe n’utugingo twinshi, ukaba ushobora kugondama ukerekeza hejuru. Ku mpera yawo haba agacumu gityaye kaba karimo ubumara.

Iyo indyanishamurizo yumvise ko iri mu kaga cyangwa ishaka kwirwanaho, ishobora gukoresha ako gacumu ijomba umuntu cyangwa inyamaswa, igatera ubumara mu mubiri.

Ubumara bw’indyanishamurizo bushobora kugira ingaruka ku myakura no ku mikorere y’umubiri. Ubukana bw’ingaruka z’ubumara bushobora gutandukana bitewe n’ubwoko bw’indyanishamurizo, imyaka y’uwarumwe n’ubuzima bwe.

Ziba he kandi zikunda kuruma ryari?

Indyanishamurizo zikunze gukora cyane nijoro, mu gihe ku manywa zishobora kwihisha ahantu hatandukanye.

Zishobora kwihisha:

• Mu myenge no muri fondasiyo z’amazu;
• Mu gisenge cyangwa ahandi hihishe;
• Mu buriri no mu biryamirwa;
• Mu myenda yasigaye ahantu;
• Mu nkweto n’amasogisi;
• Mu bice by’inzu bidakunze kugerwamo.

Iyo bwije, zishobora gusohoka zishaka ibyo kurya. Muri icyo gihe umuntu ashobora guhura na zo atabizi, cyane cyane iyo aryamye, yambaye imyenda cyangwa inkweto zirimo indyanishamurizo.

Ni yo mpamvu ari ngombwa gusuzuma imyenda, inkweto n’ibiryamirwa, cyane cyane mu bice bikunze kubonekamo izi nyamaswa.

Zishobora kuba zifite amabara atandukanye

Indyanishamurizo zishobora kugira amabara atandukanye bitewe n’ubwoko bwazo. Zishobora kuba umuhondo, umutuku cyangwa umukara, ariko muri rusange zigaragara nk’inyamaswa zifite imiterere isa.

Uburebure bwazo na bwo buratandukana. Hari izishobora kuba nto cyane, mu gihe izindi zishobora gukura zikagera ku burebure bunini iyo ubaze n’umurizo.

Ni ibihe bimenyetso umuntu agaragaza amaze kurumwa?

Aho indyanishamurizo yarumye umuntu hashobora guhita hagira impinduka zitandukanye.

Mu bimenyetso bishobora kugaragara harimo:

• Kubyimba aharumwe;
• Kugira ikinya;
• Kuryaryatwa;
• Kumva aharumwe hashyushye cyangwa hari umuriro;
• Kubabara cyane;
• Kumva ububabare bwiyongera iyo aharumwe hakandishijwe.

Nubwo ibi bimenyetso bishobora kuba iby’ahantu indyanishamurizo yarumye gusa, umuntu agomba gukomeza kwitondera ibindi bimenyetso bishobora kugaragaza ko ubumara bwakwirakwiriye mu mubiri.

Iyo ubumara bukwirakwiriye mu mubiri

Ubumara bw’indyanishamurizo bushobora kugira ingaruka zikomeye ku mikorere y’umubiri. Mu bihe bisanzwe, ingaruka z’ubumara zishobora kugabanuka mu gihe cy’amasaha agera kuri 48, ariko hari abantu bashobora kuzahazwa cyane, cyane cyane abana.

Ibimenyetso bikomeye bishobora kugaragara birimo:

• Guhumeka nabi;
• Kugira amazi mu bihaha;
• Kubira ibyuya byinshi;
• Gushikagurika cyangwa kurira ubudahozwa ku bana;
• Kuzana inkonda kenshi;
• Kudandabirana;
• Umuvuduko ukabije w’amaraso;
• Umutima gutera cyane;
• Kugagara kwa hato na hato;
• Kuribwa mu myakura;
• Kudahamisha hamwe amaso, umutwe n’ijosi;
• Kuvugishwa;
• Isesemi no kuruka;
• Kuribwa mu nda;
• Kugira imbwa.

Ibi bimenyetso bishobora kuba ikimenyetso cy’uko ubumara bugira ingaruka zirenze aho umuntu yarumwe, bityo ntibikwiye gutegerezwa ko byikemurira mu rugo.

Icyo wakora igihe urumwe n’indyanishamurizo

Ikintu cy’ingenzi ni ukwihutira kujya kwa muganga. Umuntu urumwe n’indyanishamurizo ntagomba gutegereza ko ibimenyetso bikomeye bibanza kugaragara.

Mu gihe utegereje ubufasha cyangwa uri mu nzira ujya kwa muganga, ni byiza gutuza no kwirinda gukora ibintu bishobora kongera ikibazo. Niba bishoboka kandi bitekanye, umuntu ashobora gufata amakuru cyangwa ishusho y’indyanishamurizo kugira ngo bifashe abaganga kumenya icyo umuntu yaba yarumwe na cyo, ariko ntukwiye gutinda cyangwa kwishyira mu kaga ushaka kuyifata.

Ntukagerageze kuyifata n’intoki.

Kuki abana bagomba kwitabwaho cyane?

Abana bashobora kuzahazwa cyane n’ubumara bw’indyanishamurizo. Kubera ko umubiri w’umwana uba utandukanye n’uw’umuntu mukuru, ingaruka z’ubumara zishobora kuba zikomeye.

Niba umwana arumwe, ntibikwiye gutegerezwa ko ibimenyetso bizagenda byoroha ubwabyo. Agomba kujyanwa kwa muganga vuba kugira ngo asuzumwe kandi ahabwe ubufasha bukenewe.

Uburyo bwo kwirinda kurumwa

Kwirinda guhura n’indyanishamurizo ni ingenzi, cyane cyane mu gihe cy’ijoro.

Bimwe mu byo umuntu yakora ni:

• Gusuzuma inkweto n’amasogisi mbere yo kubyambara;
• Kunyeganyeza imyenda imaze igihe itambaye mbere yo kuyambara;
• Gusukura ahantu hihishe mu nzu;
• Kwirinda gusiga ibirundo by’imyenda cyangwa ibindi bintu hasi igihe kirekire;
• Gusuzuma uburiri n’ibiryamirwa;
• Gufunga cyangwa gusana imyenge ishobora kwinjiramo udukoko;
• Kwitondera ahantu hijimye kandi hadakunze gusukurwa;
• Kwirinda gukorakora inyamaswa utazi uko zimeze.

Ubutumwa bw’ingenzi

Kurumwa n’indyanishamurizo ntibigomba gufatwa nk’ikintu gisanzwe. Nubwo hari igihe ibimenyetso bishobora kuba bike, hari n’ubwoko bw’indyanishamurizo bufite ubumara bushobora gutera ibibazo bikomeye, cyane cyane ku bana.

RBC isaba abantu kwitwararika no kwihutira kujya kwa muganga igihe umuntu arumwe, aho gutegereza ko ububabare cyangwa ibindi bimenyetso bikomeye bigaragara.

Mu gihe indyanishamurizo iboneka mu nzu, ikiruta ibindi ni ukwirinda kuyifata n’intoki no gushaka uburyo butekanye bwo kuyikuraho. Kandi igihe umuntu amaze kurumwa, ubufasha bw’abaganga ni bwo bw’ingenzi kurusha kwivurira mu rugo.