Ese Ibyerekeye “Agatama” byaba byifashe bite Mu Rwanda ? Sobanukirwa!

Ubushakashatsi bushya ku mibereho n’ubuzima bw’abaturage (RDHS 2025 – Demographic and Health Survey), nk’uko bitangazwa na IGIHE, bugaragaza ko kunywa inzoga mu Rwanda bikigaragara cyane mu bagabo ugereranyije n’abagore, ndetse n’imyitwarire y’abanywa ikaba itandukanye bitewe n’imyaka, aho batuye, urwego rw’ubukungu n’uburezi.

Hafi kimwe cya kabiri cy’abagabo banywa inzoga

Raporo igaragaza ko hafi 50% by’abagabo b’u Rwanda banywa inzoga, kandi iyi mibare ikiyongera uko imyaka igenda izamuka.

Mu rubyiruko rufite imyaka 15–19, 22,2% bavuze ko banywa inzoga. Iyi mibare ikomeza kuzamuka igera kuri 46,7% mu bafite 20–24, 58,2% mu bafite 25–29, ndetse 62% mu bafite 30–34.

Mu bakuze, kunywa inzoga bikomeza kuba hejuru: 61,5% ku bafite 35–39, 64,8% ku bafite 40–44, na 63,3% ku bafite 45–49.

Ibi bigaragaza ko uko imyaka igenda izamuka, ari na ko kunywa inzoga bigenda biba imyitwarire isanzwe ku bagabo benshi.

Aho batuye n’ubukungu ntibihindura cyane ishusho rusange

Ku bijyanye n’aho batuye, itandukaniro ntirigaragara cyane: abagabo bo mu mijyi banywa inzoga ku kigero cya 48,8%, mu gihe abo mu cyaro ari 50,9%.

Mu turere, Intara y’Amajyaruguru iza ku isonga n’59,4%, igakurikirwa n’Amajyepfo (54,1%). Umujyi wa Kigali uri kuri 49,7%, mu gihe Iburengerazuba (45,3%) n’Iburasirazuba (45,7%) biri hasi.

Ku bijyanye n’ubukungu, abagabo bo mu cyiciro cy’abakene cyane banywa inzoga ku kigero cya 59,3%, mu gihe abakize cyane bari kuri 41,7%, bigaragaza ko imibereho ishobora kugira uruhare mu myitwarire yo kunywa inzoga.

Uburyo banywa bitandukanye

IGIHE ivuga ko iyi raporo igaragaza ko:51,3% banywa hagati y’umunsi 1–5 mu kwezi19,4% banywa hagati y’iminsi 6–1015,9% banywa buri munsi cyangwa hafi buri munsi.

Ku bijyanye n’ingano, 49,8% banywa ikirahure kimwe, ariko 15,2% banywa ibirahure bitandatu cyangwa birenga ku nshuro imwe, ibintu bishobora gutera impungenge ku buzima rusange.

Impuguke: si ikibazo gusa cyo kunywa, ahubwo ni uburyo bikorwa

Impuguke mu buzima rusange zivuga ko kunywa inzoga ku rugero ruto atari ikibazo gikomeye, ariko kunywa kenshi cyangwa ku rugero rurenze bishobora gutera indwara zitandukanye, ndetse no guhungabanya imibanire n’imiryango.

Abagore: kunywa inzoga biracyari hasi ariko bigenda byiyongera

Ku bagore bafite imyaka 15–49, 7,5% ni bo banywa inzoga, nk’uko IGIHE ibitangaza.

Ariko 18% bavuze ko banyoye inzoga mu kwezi gushize, bigaragaza ko hari abanywa rimwe na rimwe.

Uko imyaka igenda izamuka, niko n’imibare yiyongera: 7,5% (15–19), 13,4% (20–24), 21,5% (30–34), bikagera kuri 28,9% (45–49).Aho batuye n’uburezi ku bagore

Bitandukanye n’abagabo, abagore bo mu cyaro banywa inzoga kurusha abo mu mijyi: 20,5% ugereranyije na 12,7%.

Mu turere, Amajyaruguru (26,1%) n’Amajyepfo (25,6%) biri hejuru, mu gihe Umujyi wa Kigali uri kuri 10,5%.Ku burezi, uko umuntu yiga cyane, niko kunywa inzoga bigabanuka: 24,9% ku batigeze biga, bikagera kuri 11,5% ku bafite amashuri makuru cyangwa arenga.

Nk’uko IGIHE ibitangaza ishingiye kuri RDHS 2025, kunywa inzoga mu Rwanda bikigaragara cyane mu bagabo ugereranyije n’abagore, kandi bigenda byiyongera uko imyaka igenda izamuka.

Nubwo hari abanywa ku rugero ruto, hari igice kitari gito cy’abanywa kenshi cyangwa ku rugero rurenze, ibintu bishobora kugira ingaruka ku buzima, ku bukungu n’imibanire y’abantu.

Impuguke zisaba ko hakomeza ubukangurambaga ku ikoreshwa ry’inzoga rigenzuwe, cyane cyane mu rubyiruko n’abagabo bakiri bato.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *