Mu gihe Isi ikomeza gutera imbere mu bukungu n’ikoranabuhanga, umugabane wa Afurika ugihanganye n’ikibazo cy’intambara n’amakimbirane bimaze imyaka myinshi bihitana abantu, bigateza ubukene ndetse bikadindiza iterambere. Kuva muri Sudani, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Somalia, Sahel kugeza muri Ethiopia, ibice byinshi bya Afurika bikomeje kubamo umutekano muke uhangayikishije Isi yose.
Abasesenguzi bavuga ko nubwo buri gihugu kigira amateka yacyo, hari impamvu rusange zikunze kuba intandaro y’izi ntambara zikomeje kudindiza umugabane.
Ibikunze guteza intambara muri Afurika dushingiye kubigaragazwa n’ubushakashatsi.
Abahanga mu bya politiki bavuga ko imwe mu mpamvu zikomeye z’intambara muri Afurika ari ubuyobozi budashingira kuri demokarasi n’ikorwa ry’amatora atizewe. Iyo abaturage bumva badafite ijambo cyangwa hari itsinda ryikubira ubutegetsi, amakimbirane atangira kwaduka.
Raporo ya United Nations igaragaza ko ibihugu bifite intege nke mu miyoborere ari byo bikunze kwibasirwa n’intambara z’imbere mu gihugu.Inzobere mu bya politiki zivuga ko ruswa, favoritisme n’ivangura mu butegetsi bituma abaturage bamwe bumva bahezwa, bikabyara uburakari n’imyigaragambyo ishobora kuvamo intambara.

Miliyoni z’urubyiruko muri Afurika zibaho nta kazi zifite, ibintu bituma bamwe bashorwa mu mitwe yitwaje intwaro cyangwa ibikorwa by’iterabwoba.Ubushakashatsi bwa African Development Bank bwigeze kugaragaza ko urubyiruko rurenze miliyoni 10 rwinjira ku isoko ry’umurimo buri mwaka muri Afurika, ariko imirimo iboneka ikaba mike cyane.
Abasesenguzi bavuga ko iyo urubyiruko rubuze amahirwe yo kubaho neza, rworoshya kwinjizwa mu mitwe yitwaje intwaro isezeranya amafaranga cyangwa uburinzi.
Abasesenguzi bamwe bavuga ko ibihugu bikomeye byo hanze bikunze kugira uruhare mu ntambara zo muri Afurika binyuze mu gutera inkunga impande zihanganye cyangwa gushaka inyungu ku mutungo kamere.Hari aho ibihugu bikomeye byohereza intwaro cyangwa bikinjira mu makimbirane mu buryo buziguye, ibintu bituma ikibazo kirushaho gukomera.
Ingaruka z’intambara n’umutekano muke muri Afurika

Raporo za UNHCR zigaragaza ko miliyoni nyinshi z’Abanyafurika bamaze guhunga ingo zabo kubera intambara n’umutekano muke.Bamwe bahungira mu bindi bihugu, abandi bakaba impunzi imbere mu gihugu cyabo.
Iyo igihugu kiri mu ntambara, ibikorwa byinshi birahagarara: ubucuruzi, ubuhinzi, ishoramari n’ubukerarugendo biradindira.Abahanga mu bukungu bavuga ko intambara zitwara miliyari nyinshi z’amadolari buri mwaka muri Afurika, amafaranga aba yarashowe mu burezi, ubuvuzi n’ibikorwaremezo.

Mu bice byinshi birimo intambara, abaturage babura ibyo kurya n’ubuvuzi. Abana benshi bahura n’imirire mibi ndetse indwara zigakwirakwira kubera ibikorwa remezo byangiritse.
Intambara zisiga abantu bafite ihungabana rikomeye ryo mu mutwe, cyane cyane abana n’abagore bahura n’ihohoterwa.Abahanga mu by’imitekerereze bavuga ko ingaruka z’intambara ku buzima bwo mu mutwe zishobora kumara imyaka myinshi na nyuma y’uko intambara irangiye.
Icyo inzobere zivuga ku kibazo cy’intambara muri Afurika

Inzobere zigaragaza ko Afurika ikeneye ubuyobozi buboneye, bwubahiriza amategeko kandi buha abaturage bose amahirwe angana.Abasesenguzi mpuzamahanga bavuga ko ikibazo cy’intambara muri Afurika kidashobora gukemurwa n’intwaro gusa.

Hari gukomeza gusabwa ko ibihugu bya Afurika byashyira imbaraga mu burezi, ikoranabuhanga no guhanga imirimo kugira ngo urubyiruko rutaba intwaro yoroshye y’imitwe yitwaje intwaro.African Union yakomeje gusabwa kongera imbaraga mu gukemura amakimbirane hagati y’ibihugu no gukumira intambara zitaravuka.
Abahanga bavuga ko umutungo wa Afurika ukwiye gucungwa mu mucyo kandi inyungu zawo zikagera ku baturage aho kuba intandaro y’intambara.
Ese Afurika ishobora kugira amahoro arambye? Icyo ubusesenguzi bugaragaza .

Nubwo intambara zikomeje kugaragara mu bice byinshi bya Afurika, hari ibihugu byinshi byabashije kuva mu makimbirane bikubaka amahoro n’iterambere. Inzobere zivuga ko amahoro arambye ashoboka igihe habaye ubuyobozi bwiza, ubutabera, uburinganire n’iterambere rigera kuri bose.
Gusa kandi, zihanangiriza ko niba ibibazo by’ubukene, ubushomeri, ruswa n’ivangura bidakemuwe, intambara n’amakimbirane bishobora gukomeza kuba umutwaro ukomeye ku mugabane wa Afurika mu myaka iri imbere.










