Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, yagizwe Umuyobozi Mukuru wa Komisiyo nshya y’Umuryango w’Abibumbye igamije guteza imbere ikoreshwa ry’ubwenge buhangano (Artificial Intelligence – AI) ku rwego rw’isi, mu rwego rwo gufasha ibihugu byose kungukira muri iri koranabuhanga no kugabanya icyuho kiri hagati y’ibihugu bikize n’ibikiri mu nzira y’amajyambere.
Iyi komisiyo yiswe AI for Good Global Commission, ikaba yashyizweho ku bufatanye bw’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Ikoranabuhanga n’Itumanaho (ITU) hamwe na UNESCO, ifite inshingano zo guteza imbere ikoreshwa rya AI mu buryo bufitiye akamaro abantu bose.

Perezida Kagame azafatanya kuyobora iyi komisiyo na Marc Benioff, washinze kandi akaba ayobora ikigo mpuzamahanga cy’ikoranabuhanga Salesforce, mu gihe Doreen Bogdan-Martin, Umunyamabanga Mukuru wa ITU, azaba Umuyobozi Wungirije.
Komisiyo Igamije Gutuma AI Ifasha Ibihugu Byose
Iyi komisiyo yashyizweho mu gihe isi iri kwinjira mu bihe bishya birangwa n’ikoreshwa ry’ubwenge buhangano mu nzego zitandukanye zirimo ubuvuzi, uburezi, ubuhinzi, ubucuruzi, umutekano n’ubuyobozi.
Intego nyamukuru yayo ni ugufasha ibihugu, cyane cyane ibikiri mu nzira y’amajyambere, kugira amahirwe angana yo gukoresha AI mu iterambere ryabyo, aho kugira ngo iri koranabuhanga rikomeze kugirira akamaro ibihugu bikize gusa.
Iyi komisiyo izanashyiraho amahame ngenderwaho mu ikoreshwa rya AI, itange inama ku bihugu ndetse inabifashe kubaka ubushobozi bwa tekiniki n’ubumenyi bukenewe kugira ngo bibashe guhangana n’impinduka ziri mu ikoranabuhanga.
Izubakira Ku Byagezweho Mu Gukwirakwiza Internet
AI for Good Global Commission izakomeza aho Komisiyo ya Loni yari ishinzwe gukwirakwiza internet ku isi yasoreje imirimo yayo hagati ya 2010 na 2025.
Icyakora, aho gushyira imbere amategeko akakaye agenga AI, iyi komisiyo izibanda ku guteza imbere ibiganiro mpuzamahanga, gusangira ubunararibonye no gushyigikira ibihugu mu kubaka politiki n’ibikorwaremezo bifasha gukoresha neza iri koranabuhanga.
Ihuje Abayobozi Bakomeye Mu Ikoranabuhanga
Iyi komisiyo yatangiranye abanyamuryango barenga 40 baturutse mu nzego zitandukanye ku isi.
Muri bo harimo abayobozi b’ibigo bikomeye by’ikoranabuhanga nka Nvidia, Amazon, Microsoft, Anthropic, Cohere, Accenture na Reliance Industries.
Harimo kandi abakuru b’ibihugu, abaminisitiri, abayobozi b’inzego za Loni n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, ibintu bigaragaza uburemere iyi komisiyo ifite mu rwego rwo kuyobora ibiganiro ku hazaza h’ubwenge buhangano.
Impamvu Perezida Kagame Yahawe Izi Nshingano

Perezida Kagame amaze imyaka irenga makumyabiri ashyira imbere ikoranabuhanga nk’inkingi y’iterambere ry’u Rwanda.
Mu gihe ayoboye igihugu, u Rwanda rwabaye kimwe mu bihugu bya Afurika byashyize imbaraga mu kubaka ibikorwa remezo by’ikoranabuhanga, guteza imbere internet no gukoresha ikoranabuhanga mu gutanga serivisi za Leta.
Yanagize uruhare mu buyobozi bwa Komisiyo ya Loni yari ishinzwe gukwirakwiza internet ku isi, ubunararibonye bwafashwe nk’impamvu ikomeye yatumye yizerwa kongera kuyobora indi komisiyo ifite inshingano zijyanye n’iterambere ry’ikoranabuhanga.
U Rwanda Rwamaze Gushyira AI Mu Nzego Zitandukanye
Mu Rwanda, AI isanzwe ikoreshwa mu nzego zitandukanye zirimo ubuvuzi, aho ifasha mu gusuzuma indwara, uburezi, ubutabera, ubuhinzi, ubucuruzi ndetse no mu rwego rw’umutekano.
Mu rwego rwo kurushaho kwihutisha iri terambere, Inama y’Abaminisitiri yo ku wa 8 Kamena 2026 yafashe icyemezo cyo gushyiraho Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubwenge Buhangano (AI).
Iki kigo kizaba gifite inshingano zo guteza imbere ubushakashatsi, guhanga udushya, gukurura ishoramari no gufasha inzego za Leta n’abikorera gukoresha AI mu kongera umusaruro no kunoza imitangire ya serivisi.
Intego Ni Ukudasiga Afurika Inyuma
Biteganyijwe ko Perezida Kagame azashyira imbaraga mu guharanira ko ibihugu bikiri mu nzira y’amajyambere, cyane cyane ibyo muri Afurika, bitazasigara inyuma mu mpinduramatwara ya AI.
Intego ni ugutuma iri koranabuhanga ritaba iry’ibihugu bikize gusa, ahubwo rikabyazwa umusaruro mu kuzamura ubuzima bw’abaturage, guteza imbere ubukungu no guhanga imirimo mishya.
Marc Benioff Asaba AI Yubakiye Ku Cyizere
Umuyobozi Mukuru wa Salesforce, Marc Benioff, uzafatanya na Perezida Kagame kuyobora iyi komisiyo, agaragaza ko AI izatanga umusaruro urambye ari uko yubakiye ku mutekano n’icyizere cy’abayikoresha.
Avuga ko inyungu z’iri koranabuhanga zitazagerwaho mu buryo burambye niba ibibazo birimo umutekano w’amakuru, ubuzima bwite n’imikoreshereze mibi ya AI bitakemuwe.
Intambwe Ikomeye Ku Rwanda No Kuri Afurika
Kugirwa kwa Perezida Kagame Umuyobozi Mukuru wa AI for Good Global Commission bifatwa nk’icyizere mpuzamahanga ku ruhare u Rwanda rumaze kugira mu guteza imbere ikoranabuhanga.
Ni inshingano zitezweho gufasha Afurika kugira ijambo rikomeye mu biganiro ku hazaza h’ubwenge buhangano no gutuma inyungu z’iri koranabuhanga zigera ku bihugu byose, hatitawe ku rwego rw’iterambere bifite.











