Mu myaka irenga 25 ishize, Viagra yabaye umwe mu miti izwi cyane ku Isi kubera ubushobozi bwayo bwo gufasha abagabo bafite ikibazo cyo kudahagarara neza kw’igitsina ari byo byitwa (erectile dysfunction) mu rurimi rw’amahanga. Uyu muti ukoreshwa n’abantu babarirwa muri za miliyoni, byaje kuvumburwa ko ushobora kuba wanifashishwa mu kuvura zimwe mu ndwara zifitanye isano n’umuvuduko w’amaraso no mu bihaha.
Icyakora, ubu ubushakashatsi bushya bwatangiye gukurura amaso y’abahanga mu buvuzi nyuma yo kugaragaza ko sildenafil (ikinyabutabire gikora muri Viagra) ishobora kugira uruhare mu kugabanya ubushobozi bwa kanseri bwo gukwirakwira mu bindi bice by’umubiri.
Nubwo aya makuru atanga icyizere, abahanga bashimangira ko Viagra itari umuti wa kanseri, kandi ko hakiri ubushakashatsi bwinshi bugomba gukorwa mbere y’uko habaho umwanzuro wa nyuma.
Viagra yatangiye ite gukoreshwa?

Abantu benshi bamenye Viagra nk’umuti ufasha abagabo bafite ibibazo byo kudakora neza kw’imyanya ndangagitsina. Nyamara, si cyo cyari kigamijwe igihe yatangiraga gukorwaho ubushakashatsi.
Mu ntangiriro, abahanga bashakaga umuti wafasha abarwayi bafite ibibazo by’umutima n’umuvuduko ukabije w’amaraso. Mu gihe cy’amagerageza, babonye ko sildenafil ifite ubushobozi bwo kongera itembera ry’amaraso mu bice bimwe by’umubiri, bituma ikoreshwa cyane mu kuvura ibibazo byo kudahagarara kw’igitsina.
Uyu munsi, Viagra ni umwe mu miti ikoreshwa cyane ku Isi, ariko ubushakashatsi bushya bwerekana ko ishobora no kugira indi mirimo itari izwi mbere.
Ni iki cyavumbuwe muri ubu bushakashatsi?
Ubushakashatsi bwakozwe n’abahanga bo muri Weizmann Institute of Science muri Israel bwagaragaje ko sildenafil ishobora kubangamira uburyo kanseri ikwirakwira mu mubiri.
Kanseri ikomera cyane iyo uturemangingo twayo dushoboye kuva aho twatangiriye tukajya mu zindi ngingo z’umubiri. Ubu buryo buzwi nka metastasis, kandi ni bwo butuma kuvura kanseri birushaho kugorana.
Abashakashatsi bavuga ko sildenafil ishobora kugabanya ubushobozi bw’uturemangingo twa kanseri bwo kwimuka no gukomeza gukura.
Cholesterol ifitanye isano ite na kanseri?
Nubwo cholesterol izwi cyane nk’igira uruhare mu ndwara z’umutima iyo ibaye nyinshi, ni ingenzi no mu mikorere isanzwe y’uturemangingo tw’umubiri.
Ariko ku turemangingo twa kanseri, cholesterol ishobora gufasha mu kwiyongera no gukwirakwira.
Ubushakashatsi bwerekanye ko sildenafil ishobora guhindura uburyo cholesterol ikoreshwa muri utwo turemangingo, bikagabanya ubushobozi bwatwo bwo gukomeza gukwirakwira mu mubiri.
Abahanga bavuga ko iyo kanseri ibuze uburyo bworoshye bwo gukoresha cholesterol, iba ifite intege nke zo gukomeza kwibasira izindi ngingo.
Sildenafil ikora ite?

Sildenafil ihagarika ikinyabutabire kizwi nka PDE5. Iyo PDE5 ihagaritswe, umubiri wongera gukora ikindi kinyabutabire cyitwa cGMP, gifasha mu buryo butandukanye bwo gutembera kw’amaraso.
Muri ubu bushakashatsi, abahanga babonye ko izamuka rya cGMP rishobora no kugira uruhare mu guhindura uburyo cholesterol itwarwa mu turemangingo.
Ibi bishobora gutuma kanseri ibura ibyo ikenera kugira ngo ikure cyangwa ikwire mu mubiri.
Ubushakashatsi bwakorewe he?
Kugira ngo babone ibisubizo bifatika, abahanga bakoresheje uburyo butandukanye.
Bageragereje ku turemangingo twa kanseri muri laboratwari, bakora ubushakashatsi ku nyamaswa zifashishwa mu rwego rwa siyansi ndetse banasesengura amakuru y’abarwayi bagera kuri miliyoni eshanu bari mu bubiko bw’ikigo cy’ubuzima cya Clalit Health Services muri Israel.
Mu isesengura ryabo, babonye ko bamwe mu barwayi bakoreshaga sildenafil bagaragazaga imibereho myiza kurusha abandi, cyane cyane iyo banakoreshaga imiti igabanya cholesterol izwi nka statins.
Ariko abashakashatsi basobanuye ko ibi biterekana ko Viagra ari yo yabivuyeho, ahubwo ari isano ikwiye gukorwaho andi magerageza.
Ese abantu bafite kanseri bakwiye gutangira gukoresha Viagra?
Igisubizo ni oya.
Abahanga bavuga ko kugeza ubu nta gihamya ihagije yemeza ko Viagra ivura cyangwa ikumira kanseri.
Haracyakenewe amagerageza menshi ku barwayi bafite ubwoko butandukanye bwa kanseri kugira ngo hamenyekane niba uyu muti ushobora gukoreshwa neza, ingano yawo ikwiye n’ingaruka ushobora kugira.
Ni yo mpamvu abantu basabwa kudafata Viagra bagamije kuvura kanseri batabigiriwemo inama n’abaganga.
Kuki ubu bushakashatsi bufite akamaro?
Nubwo Viagra itaremezwa nk’umuti wa kanseri, ubu bushakashatsi bugaragaza ko imiti isanzwe ikoreshwa ishobora kongera gusuzumwa ikabonwa nko kuba yafasha no mu kuvura izindi ndwara.
Ubu buryo buzwi nka drug repurposing, aho umuti wari usanzwe ukoreshwa ku ndwara imwe ushakirwa indi nshingano.
Ibi bishobora kugabanya igihe n’amafaranga bisanzwe bisabwa mu gukora imiti mishya, kuko umutekano w’iyo miti uba waramaze gusuzumwa mbere.
Ubushakashatsi bushya kuri Viagra bwafunguye icyizere gishya mu rugendo rwo gushaka uburyo bwo kugabanya ikwirakwira rya kanseri. Nubwo ibisubizo by’ibanze bishimishije, abahanga bashimangira ko hakiri urugendo rurerure mbere y’uko sildenafil yemerwa nk’igice cy’ubuvuzi bwa kanseri.
Kugeza ubu, Viagra ikomeje kuba umuti ukoreshwa ku mpamvu zemewe n’inzego z’ubuvuzi, kandi gukoresha uwo muti cyangwa indi yose bigomba gukorwa gusa hakurikijwe inama z’abaganga. Ubushakashatsi buracyakomeje, kandi bushobora kuzatanga ibisubizo bishya bizafasha mu kurushaho gusobanukirwa uburyo bwo guhangana na kanseri mu gihe kiri imbere.











