Ese ni gihe ki igitsina cy’umugabo gishobora guhagarara gukura? Sobanukirwa!

Igitsina cy’umugabo ni kimwe mu bice by’umubiri bikunze kuvugwaho cyane, cyane cyane iyo bigeze ku ngano yacyo, imikurire yacyo ndetse n’uruhare kigira mu buzima bw’imyororokere no mu mibanire y’abashakanye. Mu mico myinshi, usanga hari imyizerere ivuga ko ubunini bw’igitsina bushobora kujyana n’imbaraga z’umugabo cyangwa ubushobozi bwe mu mibonano mpuzabitsina, nubwo si ko buri gihe biba bimeze mu by’ukuri.

Ibi bituma hari abagabo benshi bakura bafite amatsiko cyangwa impungenge bibaza bati: “Ese igitsina cy’umugabo gikura kugeza ryari?” cyangwa “Ni iki gituma hari abafite ibinini n’abafite ibito?” Ibi bibazo ni ibisanzwe, kuko impinduka ziba mu bugimbi zizana ibintu byinshi bishya ku mubiri no ku mitekerereze. Gusobanukirwa neza uko igitsina gikura, igihe gitangirira gukura vuba, n’igihe kigera ku ngano ya nyuma, bishobora gufasha benshi kugabanya impungenge no kwiyakira uko baremwe.

Igitsina cy’umugabo gitangira gukura ryari?

Muri rusange, igitsina cy’umugabo gitangira gukura ku buryo bugaragara mu gihe cy’ubugimbi. Akenshi ibi bitangira hagati y’imyaka 9 na 14, nubwo bishobora gutandukana bitewe n’umwana. Hari abatinda gutangira ubugimbi, abandi bukaza kare, ariko byose bishobora kuba ibisanzwe igihe umubiri ukora neza.

Icyo gihe ni bwo umubiri utangira gukora impinduka nyinshi ziterwa ahanini n’imisemburo. Ubwonko bugira uruhare rukomeye muri iyi mikurire, kuko butangira gukangura uburyo buzwi nka hypothalamic–pituitary–gonadal axis (HPG axis). Ubu buryo ni bwo butuma ubwonko bwohereza ubutumwa ku bindi bice by’umubiri, bukabitegeka kongera gukora imisemburo y’ingenzi, cyane cyane testosterone.

Uyu musemburo wa testosterone ni wo ufatwa nk’inkingi y’impinduka nyinshi z’ubugimbi mu bahungu. Iyo watangiye kwiyongera mu mubiri, ni bwo umwana w’umuhungu atangira kugaragaza ibimenyetso byo kuva mu bwana yinjira mu bugabo.

Testosterone ihindura iki mu gihe cy’ubugimbi?

Iyo testosterone itangiye kwiyongera, umubiri w’umuhungu uhinduka mu buryo bugaragara. Si igitsina gusa gikura, ahubwo n’ibindi bice byinshi by’umubiri bitangira guhinduka. Muri ibyo harimo:

• gukura kw’igitsina cy’umugabo n’udusabo tw’intanga (testicules),
• kuniga cyangwa guhinduka kw’ijwi rikajya riba rinini,
• kongera uburebure n’imikaya,
• kumera imisatsi ku gitsina, mu kwaha, ku mubiri no ku bwanwa,
• kwiyongera kw’imbaraga no guhinduka kw’imiterere y’umubiri,
• gutangira gukora intanga no kugira ubushake bw’imibonano mpuzabitsina.

Izi mpinduka zose ni zo zerekana ko umwana yatangiye kwinjira mu cyiciro cy’ubugimbi, ari na cyo gituma igitsina cye gitangira gukura ku muvuduko usanzwe cyangwa ukomeye kurushaho.

Ni ryari igitsina gikura cyane kurusha ibindi bihe?

Abahanga bagaragaza ko imyaka iri hagati ya 9 na 14 ari yo igitsina cy’umugabo gikuriramo ku muvuduko wo hejuru. Muri iki gihe ni bwo umubiri uba watangiye gukora testosterone nyinshi, bityo igitsina n’udusabo tw’intanga bigatangira kwaguka no gukura kurusha mbere.

Nyuma y’iki cyiciro cya mbere, igitsina gikomeza gukura ariko ku muvuduko ugenda ugabanuka. Akenshi hagati y’imyaka 16 na 21, kiba kigikura ariko atari ku rwego rwo hejuru nk’uko byari bimeze mu ntangiriro z’ubugimbi. Ni yo mpamvu hari abasore bashobora gutekereza ko batakiri gukura kandi umubiri ugifite impinduka nke zitararangira.

Ni ryari igitsina gihagarara gukura burundu?

Muri rusange, abahanga bavuga ko igitsina cy’umugabo kigera ku ngano yacyo ya nyuma hagati y’imyaka 18 na 21. Ni ukuvuga ko ku musore ugeze muri iki kigero, akenshi aba ageze ku ngano y’igitsina azakomeza kugira mu buzima bwe bwose, keretse habayeho impinduka zidasanzwe cyangwa uburyo bwihariye bwo kugihindura.

Ibi bivuze ko niba umuntu ageze nko ku myaka 23 kuzamura, akenshi ingano y’igitsina aba afite ari yo asanzwe azagumana. Ntabwo kiba kigikura nk’uko byari bimeze mu bugimbi. Icyakora, uko umuntu abyibuha cyangwa ananuka, uko ubuzima bwe bumeze, cyangwa se uko amaraso atembera mu mubiri, bishobora gutuma umuntu yumva hari impinduka ku isura cyangwa ku miterere yacyo, ariko si ukuvuga ko cyakomeje gukura nk’uko umwana akura.

Ese ingano y’igitsina ishingira ku gihe watangiriye ubugimbi?

Hari abibwira ko uwatangiye ubugimbi kare ari we ugira igitsina kinini cyangwa ko uwatangiye gutinda aba afite amahirwe make yo kugira igitsina kinini. Ariko si ko bimeze. Ingano y’igitsina cy’umugabo ntabwo ishingira gusa ku gihe yatangiriye gukurira, ahubwo ahanini ishingira ku ngano y’imisemburo umubiri wakoze mu gihe cy’ubugimbi, cyane cyane testosterone.

Ni ukuvuga ko abantu babiri bashobora gutangira ubugimbi mu bihe bitandukanye, ariko umwe akaba yagira igitsina kinini kurusha undi bitewe n’uko umubiri we wakoze imisemburo ihagije cyangwa uburyo yakiriye izo mpinduka. Hari n’uruhare rw’uturemangingo tw’umubiri (genetics), kuko imiterere y’umuryango na yo ishobora kugira uruhare ku mikurire y’ibice bitandukanye by’umubiri.

Impuzandengo y’ingano y’igitsina ni iyihe?

Ubushakashatsi butandukanye bwagiye bugaragaza ko igitsina cy’umugabo gifite impuzandengo runaka y’ingano, nubwo na bwo biba bitandukana bitewe n’uburyo byapimwe, imyaka y’abapimwe n’aho baturuka. Muri rusange, amakuru watanze agaragaza ko:

• igitsina kitahagurutse gikunze kuba kiri hagati ya santimetero 8,6 na 9,4;
• igitsina cyafashe umurego gikunze kuba kiri hagati ya santimetero 13 na 14,5;
• umuzenguruko w’igitsina cyafashe umurego uba hagati ya santimetero 8,9 na 9,9.

Iya ni imibare y’impuzandengo, bivuze ko hari abafite munsi yayo cyangwa hejuru yayo kandi bikaba bishobora kuba ibisanzwe. Umubiri w’umuntu ntugira urugero rumwe rwonyine rwemewe kuri buri wese.

Kuki hari abagabo benshi bahangayikira ingano y’igitsina cyabo?

Ikibazo cy’ingano y’igitsina ni kimwe mu bikunze gutera impungenge abagabo benshi, cyane cyane abakiri bato cyangwa abagereranya imibiri yabo n’ibyo babona ku mbuga nkoranyambaga, muri filime cyangwa mu biganiro by’abagenzi. Hari abumva ko kugira igitsina gito ari ikibazo gikomeye, bikabatera ipfunwe, kwigunga cyangwa kwibaza niba bazashimisha abo bazabana.

Nyamara abahanga bagaragaza ko akenshi uku guhangayika kuba kudafite ishingiro rikomeye. Impamvu ya mbere ni uko ingano y’igitsina kitafashe umurego itavuga neza ingano y’icyafashe umurego. Umuntu ashobora kuba afite igitsina gisa n’igitsinagore kitari kinini iyo kidahagurutse, ariko cyahaguruka kikaba kinini cyane kurusha uko yabitekerezaga.

Hari n’abandi baba bafite igitsina kinini kitahagurutse ariko igihe cyafashe umurego ntihagire itandukaniro rinini cyane. Ni yo mpamvu bidakwiye ko umuntu yifata umwanzuro ku ngano y’igitsina cye arebye uko gisa gusa igihe kitari mu murego.

Ese ingano y’igitsina ni yo igena gushimisha uwo mwashakanye?

Iki ni kimwe mu bintu bikunze kwitiranywa cyane. Abantu benshi bibwira ko umugabo ufite igitsina kinini ari we ushobora gushimisha umugore cyangwa uwo bakorana imibonano kurusha abandi. Ariko mu by’ukuri, gushimisha uwo mwashakanye ntibishingira ku bunini bw’igitsina gusa.

Ibyishimo mu mibonano mpuzabitsina biterwa n’ibintu byinshi birimo:

• uko abantu bombi bumvikana kandi baganira ku byo bakunda,
• uburyo bwo gutegura no kwitaho mbere y’imibonano,
• kumenya umubiri w’uwo mukundana n’ibimushimisha,
• kwihangana no kudahubuka,
• urukundo n’icyizere hagati y’abakundana,
• ubuzima bwo mu mutwe no kwiyakira.

Ibi bivuze ko n’ufite igitsina kidafite ingano nini cyane ashobora gushimisha uwo bakundana kurusha ufite kinini ariko udafite ubumenyi, urukundo cyangwa ubushobozi bwo kumva uwo bari kumwe. Gushyira umutima ku ngano gusa bishobora gutuma abantu birengagiza ibindi by’ingenzi cyane mu mibanire no mu mibonano.

Micropenis syndrome ni iki?

Nubwo abagabo benshi bahangayikira ubunini bw’igitsina cyabo kandi baba bari mu rugero rusanzwe, hari ikibazo cy’ubuvuzi kizwi nka micropenis syndrome. Iki kibazo kiba iyo umwana cyangwa umugabo afite igitsina gito cyane ku buryo kiri munsi y’ingano yemewe nk’isanzwe ku kigero cye.

Nk’uko amakuru wampaye abigaragaza, ku mwana muto ikibazo gishobora kugaragarira ku kuba igitsina cye kiri munsi y’ingano isanzwe bitewe n’imyaka ye n’ikigero agezemo. Biba ikibazo cy’ubuvuzi iyo ubunini bugaragaza ko hari ikibazo cy’imikurire y’umubiri cyangwa imikorere y’imisemburo.

Micropenis si uko umuntu aba afite igitsina gito gusa nk’uko yabyumva yigereranyije n’abandi, ahubwo ni ikibazo gisuzumwa n’abaganga hakoreshejwe ibipimo byihariye, harebwa imyaka y’umwana, uko umubiri we ukura n’ibimenyetso by’imisemburo.

Micropenis iterwa n’iki?

Kimwe mu bikunze gutera micropenis ni ikibazo cy’imisemburo. Iyo ibice by’ubwonko bishinzwe kugenzura imisemburo, birimo hypothalamus na pituitary gland, bidatanze ubutumwa buhagije, umubiri ushobora kudakora testosterone ihagije. Iyo testosterone yabaye nke, igitsina n’udusabo tw’intanga bishobora kudakura uko byari bikwiye.

Ibi bishobora gutangira umwana akiri mu nda ya nyina cyangwa bikagaragara cyane mu gihe cy’ubugimbi, igihe umubiri uba ugomba kwiyubaka no kwagura ibice by’imyororokere. Ni yo mpamvu iyo hari impungenge z’uko umwana cyangwa umusore atari gukura neza, biba byiza ko asuzumwa kwa muganga hakiri kare kugira ngo harebwe niba nta kibazo cy’imisemburo gihari.

Ni ryari umuntu akwiriye kujya kwa muganga?

Nubwo impungenge nyinshi ku bunini bw’igitsina ziba zidafite ishingiro rikomeye, hari ibihe bimwe umuntu akwiriye kugisha inama muganga cyangwa inzobere mu buzima bw’imyororokere. Urugero ni igihe:

• umwana atagaragaza ibimenyetso by’ubugimbi kandi ageze mu myaka isanzwe yo kubutangira;
• igitsina cyangwa udusabo tw’intanga bisa n’aho bitari gukura uko bikwiye;
• umuntu afite impungenge zikomeye ku buryo byangiza icyizere cye no kubaho neza;
• hari ububabare, ibibyimba, guhinduka kudasanzwe cyangwa ibindi bimenyetso by’uburwayi.

Muganga ashobora gusuzuma niba ikibazo ari imisemburo, imikurire isanzwe y’umubiri cyangwa niba ari impungenge zishingiye ku kwigereranya gusa.

kwiyakira ni ingenzi kurusha kwigereranya

Muri make, igitsina cy’umugabo gitangira gukura cyane hagati y’imyaka 9 na 14 bitewe n’imisemburo y’ubugimbi, cyane cyane testosterone. Gikomeza gukura buhoro buhoro kugeza hagati y’imyaka 18 na 21, ari na bwo akenshi kiba kigeze ku ngano yacyo ya nyuma.

Icy’ingenzi kurushaho ni uko abantu bakwiye kumenya ko ingano y’igitsina itagomba kuba isoko y’ipfunwe cyangwa ihungabanya icyizere cyo kwibona. Imibiri y’abantu iratandukanye, kandi ubunini bw’igitsina si bwo bwonyine bugena ubugabo, ubushobozi bwo kubyara cyangwa gushimisha uwo mukundana. Ahubwo kwiyakira, kwirinda amakuru ayobya no kugisha inama muganga igihe bikenewe ni byo bifasha umuntu kugira ubuzima bwiza bw’umubiri n’ubwo mu mutwe.