Urwego rwo kubungabunga ubuzima mu Rwanda rwongeye gutera intambwe ikomeye mu gukoresha ubuhanga n’ikoranabuhanga mu kurokora ubuzima bw’abarwayi.
Minisiteri y’Ubuzima (MINISANTE) yatangije ku mugaragaro ikoreshwa ry’ikoranabuhanga rya ‘Telemedicine’ ryongerewe ubushobozi n’Ubwenge Buhangano (Artificial Intelligence – AI), gahunda igamije kugabanya mu buryo bwimbitse imfu z’ababyeyi n’abana bapfa bavuka, no kuzamura ireme rya serivisi z’ubuvuzi haba mu mijyi no mu bitaro byo mu turere.
Iri koranabuhanga rya Telemedicine na AI ryatangirijwe ku Bitaro bya Nemba biherereye mu Karere ka Gakenke ku wa 21 Nyakanga 2026. Biteganyijwe ko bitazahagararira aho gusa, ahubwo rizagenda rigezwa no mu bindi bitaro bitandukanye mu gihugu hose, cyane cyane ibikunze kugaragaramo umubare munini w’imfu z’ababyeyi bapfa babyara n’abana bapfa bavuka mu rwego rwo gukumira ibyo ibyago bikanakumurwa ku gihe.
Ikizahinduka mu Miconhere n’Ubuvuzi bw’ Abarwayi
Mu buryo bwihariye, iri koranabuhanga rizajya ryifashishwa igihe umubyeyi utwite yagize ikibazo gikomeye mu gihe cyo kubyara cyangwa akirwaye, ku buryo ibyari kumubaho byashoboraga gutuma ajya kwivuriza mu bitaro byisumbuye ku byo yari yagiyemo cyangwa agahabwa transfert iyenda kumutwara igihe kirekire.
Icyo gihe, umuganga w’ababyeyi umuvura ku bitaro by’akarere azajya yifashisha iri koranabuhanga rya ‘Telemedicine’ mu kuvugana n’umuganga w’inzobere uri kure, amusobanurire neza ikibazo umurwayi afite. Inzobere na yo izajya ihita imubwira amabwiriza n’uburyo bwose agomba kumwitaho bidasabye ko uwo murwayi akora urugendo rugana mu bindi bitaro.
Umuganga uvura mu Bitaro bya Nemba, Uwacu Mudusa Ghislain, yasobanuye imikorere y’iri koranabuhanga n’uburyo rigiye koroshya no kwihutisha akazi kabo ka buri munsi.
Ati: “Nzajya nambara ‘camera’ ku buryo nzajya nyibwira ibyo nshaka gukora ikabikora, iyi ‘camera’ izajya impuza n’umuganga w’inzobere uri kuri Minisiteri y’Ubuzima kugira ngo abe yamfasha mu kibazo naba nagize ndi kuvura umurwayi. Bizadufasha kugabanya umubare w’aboherezwa mu bitaro by’i Kigali gushaka inzobere.”
Ubuvuzi Bwihuse Bwagobotse Abarwayi: Ubuhamya bwa Ingabire Josiane
Iri koranabuhanga ntiririmo gutanga icyizere mu magambo gusa, ahubwo ryatangiye kugaragaza umusaruro ufatika mu kurokora ubuzima n’agaciro k’abarwayi mu Karere ka Gakenke.
Ingabire Josiane, umwe mu bagize amahirwe yo kuvurwa hifashishijwe ubu buryo bushya bwa Telemedicine mu Bitaro bya Nemba, yagaragaje akanyamuneza ko gukira no kurokoka ibikomeye nyuma yo guhabwa ubuvuzi buturutse ku nzobere atarinze kuva muri Gakenke.
Yagize ati:”Nagiye kwa muganga mfite ikibazo cyo mu nda gusa bamuha ubuvuzi bw’ibanze ariko ntibyagira icyo bitanga nkomeza kuribwa. Bavuganye n’inzobere bakoresheje ikoranabuhanga baramvura ndakira mu nda. Turashimira Leta y’u Rwanda iri guteza imbere ikoranabuhanga kubera ko umuntu abona serivisi zihuse kandi kubera ko tuvurwa n’inzobere tuba twizeye ko ziri kudufasha.”
Intambwe ku Ntego z’ Ubuzima mu Rwanda
Muri rusange, u Rwanda rukomeje kugaragaza umusaruro ushimishije mu gufasha ababyeyi kwitaripira no kubyarira kwa muganga, cyo kimwe no kwipimisha kenshi mu gihe cy’itwite. Imibare igaragaza ko gahunda yo kubyarira kwa muganga ikurikizwa ku kigero gishimishije cy cyo 95%.
Nyamara, nubwo uyu mubare w kumenya no kubyarira mu bitaro uri hejuru, Minisiteri y’Ubuzima igaragaza ko gushyira mu bikorwa ubu buryo bwa Telemedicine boherejwe n’Ubwenge Buhangano (AI) bizaba igisubizo mu kugabanya impfu zikigaragara z’ababyeyi bapfa babyara, iz’abana bapfa batarageza imyaka itanu, n’iz’abana bapfa bavuka (neonatal).
Kuzana ubu buryo mu bitaro byo mu turere bituma igihe cyatagwaga mu kwohereza abarwayi mu bitaro bikuru kigabanyuka, buri munota ukoreshejwe neza ukayobora ku kurokora ubuzima no gutanga icyizere cy’ejo hazaza ku miryango no ku gihugu cyose.











