Ubushakashatsi bushya bugaragaza ko abantu banywa ikawa irimo caféine ku rugero ruringaniye bashobora kuba bafite ibyago bike byo kurwara zimwe mu ndwara z’umutima, stroke ndetse na diyabete yo mu bwoko bwa kabiri.
Abashakashatsi bagaragaje ko kunywa hagati ya miligarama 200 na 300 za caféine ku munsi, zingana n’ibikombe bibiri cyangwa bitatu by’ikawa bitewe n’ubwoko n’ingano yayo, byari bifitanye isano no kugabanuka kw’ibi byago.
Icyakora, abahanga baraburira ko ibi bidahagije kugira ngo hemezwe ko ikawa ubwayo irinda cyangwa ikumira izo ndwara.
Ubushakashatsi bwakorewe ku bantu basaga 188.000
Ibyavuye muri ubu bushakashatsi byasohotse mu kinyamakuru cy’ubuvuzi Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.
Abashakashatsi bo mu Bushinwa no muri Suède basesenguye amakuru y’abantu bagera ku 188.000, bafite hagati y’imyaka 37 na 73, bari muri gahunda y’ubushakashatsi izwi nka UK Biobank.
Abo bantu bari baratanze amakuru ku byo banyoye mu masaha 24 yari yabanje, harimo ikawa n’icyayi birimo caféine.
Hasesenguwe by’umwihariko amakuru y’abantu hafi 172.000 bari bafite amakuru ahagije ku ikoreshwa ry’ikawa cyangwa icyayi birimo caféine.
Igihe ubushakashatsi bwatangiraga, abo bitabiriye nta ndwara z’umutima cyangwa izindi ndwara z’imikorere y’umubiri zari zisanzwe zibarwaye.
Abashakashatsi bakomeje kubakurikirana mu gihe cy’imyaka igera kuri 12, bareba uko ubuzima bwabo bwagiye buhinduka.
Abanywaga caféine mu rugero bagaragaje ibyago bike
Nyuma yo gusesengura amakuru yakusanyijwe, abashakashatsi basanze abantu banywaga hagati ya miligarama 200 na 300 za caféine ku munsi bari bafite ibyago bike byo guhura n’indwara zimwe na zimwe ugereranyije n’abanywaga munsi ya miligarama 100 ku munsi.
Ibyo byari bikubiyemo indwara z’umutima, diyabete yo mu bwoko bwa kabiri ndetse n’indwara z’imitsi ijyana amaraso mu bwonko, zirimo stroke.
Abanywaga ikawa ni bo bagaragaje itandukaniro rikomeye kurushaho, kuko abashakashatsi basanze ibyago byo guhura n’indwara z’umutima n’izifitanye isano n’imikorere y’umubiri byaragabanutse ku kigero kigera hafi kuri 50% mu itsinda ry’abanywaga caféine ku rugero rwagaragaje inyungu.
Ku banywaga caféine ahanini bayikuye mu cyayi cyangwa bakayivanga n’ikawa n’icyayi, ibyago byagabanutse hafi kuri 40%.
Ibi ariko ni isano yabonetse hagati y’imikoreshereze ya caféine n’ibyago by’indwara, ntabwo ari gihamya ko caféine ari yo yonyine yabiteye.
Ubushakashatsi bwagaragaje ko kunywa ibikombe bibiri cyangwa bitatu by’ikawa ku munsi byari bifitanye isano ikomeye no kugira ibyago bike byo kurwara izo ndwara.
Ku cyayi, inyungu zagaragaye cyane ku bantu banywaga hafi ibikombe bitatu ku munsi.
Icyakora, abashakashatsi bagaragaje ko kunywa birenze uwo mubare bitari ngombwa ko bikomeza kongera inyungu.
Ibi ni ingenzi kuko hari abantu bashobora kumva ko niba ikawa nkeya ishobora kugira isano n’inyungu runaka, kuyinywa nyinshi byaba byiza kurushaho. Ubushakashatsi ntabwo bubishyigikira.
Impuguke ziraburira abanywa caféine nyinshi
Nubwo ibyavuye muri ubu bushakashatsi bishobora gutuma abantu bareba ikawa mu buryo butandukanye, inzobere mu buzima ziraburira ko bitagomba gufatwa nk’impamvu yo kongera ingano ya caféine umuntu asanzwe anywa.
Dr Luke Laffin wo muri Cleveland Clinic yavuze ko caféine iri ku rugero ruringaniye ishobora kugira akamaro ku bantu bamwe, ariko ikawa nyinshi ishobora kuzamura umuvuduko w’amaraso, cyane cyane ku bantu basanzwe bafite ikibazo cyawo.
Ibi bivuze ko umuntu ufite umuvuduko ukabije w’amaraso cyangwa indi ndwara ishobora guterwa cyangwa gukazwa na caféine akwiye kwitondera ingano ayinywa no kugisha inama inzobere mu buzima.
Dr Stephen Kopecky, inzobere mu ndwara z’umutima muri Mayo Clinic, na we yagaragaje ko ibisubizo by’ubu bushakashatsi bidakwiye gufatwa nk’uruhushya rwo kongera caféine umuntu anywa.
Yasobanuye ko ikawa n’icyayi bigizwe n’ibinyabutabire byinshi bitandukanye, bityo inyungu zagaragaye zishobora kuba zaratewe n’imikoranire y’ibyo binyabutabire bitandukanye aho kuba caféine yonyine.
Ibi bituma abahanga batagomba guhita bavuga ko gufata caféine iri mu binini cyangwa mu bindi bicuruzwa byaba bihwanye no kunywa ikawa cyangwa icyayi.
Uburyo ikawa inyobwa na bwo buhindura byinshi
Ikindi abahanga bashimangiye ni uko umuntu akwiye kureba uko anywa ikawa, aho kureba caféine gusa.
Ikawa irimo isukari nyinshi, amavuta y’amata menshi cyangwa ibindi byongerwamo bishobora kugira ingaruka zitandukanye ku buzima.
Umuntu ashobora rero kunywa ikawa mu rugero, ariko akayongeramo isukari nyinshi buri munsi, bigatuma ingano y’amasukari n’udutera imbaraga twinjira mu mubiri iba nyinshi.
Ni yo mpamvu abahanga bashishikariza abantu kwita ku mirire muri rusange aho kwibanda ku kinyobwa kimwe gusa.
Ikawa ntabwo yasimbura imirire myiza n’imyitozoAbashakashatsi ntibavuze ko ikawa ivura cyangwa ikumira indwara z’umutima, stroke cyangwa diyabete.
Ibyavuye mu bushakashatsi byerekana gusa ko hari isano hagati yo kunywa caféine ku rugero runaka no kuba ibyago by’izi ndwara biri hasi.
Hari izindi mpamvu nyinshi zishobora kugira uruhare ku buzima bw’umuntu, zirimo imirire, gukora imyitozo ngororamubiri, kunywa itabi, ibiro by’umubiri, imyaka ndetse n’imiterere y’ubuzima.
Bityo, umuntu ntakwiye gutangira kunywa ikawa nyinshi yizeye ko izamurinda indwara, cyangwa ngo ayisimbuze uburyo busanzwe bwo kwirinda indwara.
Icyo umuntu yakura muri ubu bushakashatsi
Muri rusange, ubu bushakashatsi bwongeye kugaragaza ko caféine iri ku rugero ruringaniye ishobora kuba ifitanye isano n’ibyago bike by’indwara zimwe na zimwe, cyane cyane ku bantu banywa ibikombe bibiri cyangwa bitatu by’ikawa ku munsi.
Ariko abahanga baracyakeneye ubushakashatsi burambuye kugira ngo basobanukirwe neza niba caféine ubwayo ari yo igira uruhare muri izi nyungu cyangwa niba ari ibindi binyabutabire biboneka mu ikawa n’icyayi.
Icy’ingenzi ni uko ikawa ikwiye kunyobwa mu rugero, kandi umuntu akita ku mirire yuzuye, gukora siporo, kwirinda itabi ndetse no kugenzura izindi mpamvu zishobora kongera ibyago by’indwara z’umutima n’izindi ndwara zidakira











