Abantu benshi batekereza ko kugira ngo siporo igire akamaro ku mubiri no ku bwonko, umuntu agomba kuyimara igihe kirekire cyangwa akayikora ku muvuduko ukomeye. Nyamara ubushakashatsi bushya bugaragaza ko no kwiruka buhoro mu gihe cy’iminota 10 gusa bishobora kugira uruhare mu kuzamura ibyishimo, kunoza imikorere y’ubwonko no gufasha umuntu kugira amarangamutima meza.
Ubushakashatsi bwatangajwe mu kinyamakuru Imaging Neuroscience bwibanze ku ngaruka kwiruka ku muvuduko muto bigira ku bwonko n’imyitwarire y’umuntu.
Iminota 10 ishobora kuba ihagije
Abashakashatsi bakoze ubushakashatsi ku bantu 24 bafite ubuzima bwiza, babasaba kwiruka kuri mashini yabugenewe izwi nka treadmill mu gihe cy’iminota 10.
Abitabiriye ubushakashatsi birutse ku rugero ruto cyane, rungana na 35% by’ubushobozi bwabo bwo gukoresha umwuka wa oxygene, buzwi nka VO2 max.
Ibisubizo byabo byagereranyijwe n’ibyabonetse mu gihe bari batuje, nta myitozo bari gukora.
Nubwo uyu muvuduko wo kwiruka wari hafi kungana no kugenda wihuta, abashakashatsi babonye impinduka nziza ku byiyumvo by’abitabiriye ubushakashatsi ndetse no ku mikorere y’ubwonko.
Ibi bivuze ko umuntu atagomba gutangira yiruka cyane cyangwa igihe kirekire kugira ngo atangire kubona zimwe mu nyungu z’imyitozo ngororamubiri.
Kwiruka buhoro bishobora gufasha ubwonko
Ubushakashatsi bwerekanye ko kwiruka buhoro bishobora kugira uruhare mu mikorere y’ibice by’ubwonko bifite akamaro mu kugenzura amarangamutima no mu gutekereza.
Hideaki Soya, umwe mu bayoboye ubu bushakashatsi wo muri Kaminuza ya Tsukuba mu Buyapani, yasobanuye ko ubutumwa bw’ingenzi ari uko kwiruka bidakeneye kuba ibintu bikomeye cyangwa binaniza cyane kugira ngo bigire akamaro ku bwonko.
Kwiruka ku muvuduko muto bishobora gutuma ibice by’ubwonko bishinzwe gutekereza no kugenzura amarangamutima bikora neza kurushaho.
Ibi bishobora kuba ingenzi cyane mu buzima bwa buri munsi, kuko umuntu ashobora kuba afite ibibazo byinshi, umunaniro cyangwa guhangayika, ariko akabona umwanya muto wo gukora siporo.
Byafasha abantu bafite umwanya muto wo gukora siporo
Imibereho y’abantu benshi ituma batabona umwanya uhagije wo gukora imyitozo ngororamubiri. Hari abamara amasaha menshi ku kazi, ku ishuri cyangwa mu zindi nshingano, bigatuma batekereza ko gukora siporo bisaba kubona nibura isaha yose.
Ubu bushakashatsi butanga indi sura y’iki kibazo.
Niba iminota 10 yo kwiruka buhoro ishobora kugira uruhare mu kuzamura ibyiyumvo no gufasha ubwonko gukora neza, bishobora gutera umuntu gutangira n’igihe gito afite aho gutegereza igihe azabona amasaha menshi.
Ku muntu utamenyereye kwiruka, gutangira buhoro bishobora kandi kumufasha kumenyera imyitozo buhoro buhoro.
Abakuze na bo bashobora kubyungukiramo
Abashakashatsi bavuga ko ubu buryo bw’imyitozo bushobora kuba ingirakamaro ku bantu badafite imbaraga nyinshi zo gukora siporo, abantu bakuze ndetse n’abatinya gutangira kwiruka kubera gutekereza ko bagomba kubanza kugira umuvuduko ukomeye.
Kwiruka buhoro bishobora gutuma umuntu atumva ko agomba guhangana n’umuvuduko ukomeye cyangwa gukora imyitozo imunaniza cyane.
Icy’ingenzi ni ugukora imyitozo umuntu ashoboye, akagenda yongera ubushobozi bwe buhoro buhoro.
Kwiruka bifitanye isano n’ubuzima bwo mu mutwe
Ubu bushakashatsi bujyana n’ibindi byakozwe mbere ku ngaruka imyitozo ngororamubiri ishobora kugira ku bwonko no ku marangamutima.
Ubushakashatsi bwo mu 2021 na bwo bwagaragaje ko kwiruka ku rugero ruto mu gihe cy’iminota 10 bishobora kugira uruhare mu kongera ubushobozi bwo gutekereza no gufasha mu kugenzura amarangamutima.
Muri rusange, ubushakashatsi kuri siporo n’ubuzima bwo mu mutwe bugaragaza ko gukora imyitozo ngororamubiri bishobora gufasha mu guhangana n’ibibazo bimwe na bimwe bijyanye n’imitekerereze, birimo guhangayika no kwiheba.
Icyakora, ibi ntibivuze ko kwiruka ari umuti w’indwara zo mu mutwe. Umuntu ufite ibimenyetso bikomeye cyangwa bimaze igihe akwiye gushaka ubufasha bw’inzobere mu buzima.
Kuki kwiruka bishobora kugira ingaruka ku bwonko?
Abashakashatsi batanze igitekerezo cy’uko imwe mu mpamvu kwiruka bishobora kugira izi ngaruka ishobora kuba ijyanye n’imigendere y’umubiri igihe umuntu yiruka.
Iyo umuntu yiruka, ibirenge bye bigenda bisimburana kandi hakabaho ibihe bigufi aho ibirenge byombi bitaba bikiri ku butaka. Ibyo bituma umubiri wose ugira imigendere ijyana n’injyana y’ikorwa ryo kwiruka.
Abashakashatsi batekereza ko iyi mikorere y’umubiri ishobora kuba ifitanye isano n’uburyo ubwonko bukora, nubwo hakenewe izindi nyigo kugira ngo iyi sano isobanuke neza.
N’abasanzwe bakora siporo bashobora kubyungukiramo
Inyungu zo kwiruka buhoro ntizigarukira gusa ku bantu batangiye siporo.
Abahanga mu myitozo ngororamubiri bavuga ko n’abantu basanzwe biruka bashobora gushyira mu myitozo yabo ibihe byo kwiruka buhoro.
Ibi bishobora gufasha umubiri gukomera, kugabanya umunaniro no kugabanya ibyago byo gukomereka bishobora guterwa no guhora umuntu akora imyitozo ikomeye.
Bityo, gahunda y’imyitozo ntigomba kuba ishingiye ku muvuduko ukabije gusa. Gushyiramo umwanya wo kwiruka buhoro na byo bishobora kugira uruhare mu gufasha umubiri kumenyera siporo.
Icyo ubu bushakashatsi busobanurira umuntu usanzwe
Ubutumwa bw’ingenzi buri muri ubu bushakashatsi ni uko siporo idakeneye kuba ndende cyangwa ikomeye cyane kugira ngo umuntu atangire kubona inyungu zayo.
Umuntu ashobora guhitamo iminota 10 ku munsi akagenda buhoro, aho gutegereza umunsi azabona umwanya munini wo gukora siporo.
Icyakora, ubushakashatsi bwakorewe ku bantu 24 gusa, bityo abashakashatsi bavuga ko hakenewe izindi nyigo zirimo abantu benshi kugira ngo ibisubizo birusheho kwizerwa no kumenya neza uko izi ngaruka zikora ku bantu batandukanye
Niba ufite umwanya muto wo gukora siporo, iminota 10 yo kwiruka buhoro ishobora kuba intangiriro nziza yo kwita ku mubiri no ku mikorere y’ubwonko.
Ntibisaba gutangira wiruka ku muvuduko ukomeye. Ushobora gutangira buhoro, ukamenya ubushobozi bw’umubiri wawe, hanyuma ukagenda wongera imyitozo uko igihe kigenda.
Mu gihe kwiruka bishobora gufasha kuzamura ibyiyumvo no kugabanya umushiha cyangwa guhangayika, ni ngombwa kandi kumenya ko umuntu ufite ikibazo gikomeye cyangwa gihoraho cy’ubuzima bwo mu mutwe agomba kugisha inama inzobere.
Muri make, iminota 10 yo kwiruka buhoro ishobora kuba nto ku isaha, ariko ikagira uruhare mu mibereho myiza y’umubiri, ubwonko n’imitekerereze.
Izindi nkuru:
Urukingo rwa Malaria rwagabanyije impfu z’abana muri Afurika – Ubushakashatsi
Akamaro ko Kunywa Amazi Mu Buzima bwa Buri Munsi.
Burya amarira ni ikintu cy’ingenzi mu buzima
Impamvu Gusubiramo Ikintu Ari Inzira Iganisha ku Ntsinzi
Kwicara Igihe Kirekire Bishobora Guteza Diyabete, Indwara z’Umutima n’Ibibazo by’Umugongo
Koga kenshi mu mutwe ni ingenzi cyane ku buzima bw’Umuntu
Kumara umwanya munini kuri telefone bishobora kongera ibyago by’umubyibuho ukabije
Kunywa ibikombe 2–3 by’ikawa ku munsi bishobora kugabanya ibyago by’indwara zimwe z’umutima
Icyo urumogi rukora mu bwonko iyo rukoreshejwe kenshi
Ikoranabuhanga Rikoreshwa Birenze Urugero Rishobora Kugira Ingaruka Ku Magufa, Amaso N’Ubwonko