Minisitiri w’Urubyiruko n’Iterambere ry’Ubuhanzi, Dr. Utumatwishima Abdallah, yasabye urubyiruko rw’u Rwanda kutagira inzoga z’ibyuma ziri gukurwa ku isoko urwitwazo rwo gushaka izindi nzoga zishobora kwangiza ubuzima, cyane cyane kanyanga.
Amakuru dukesha IGIHE avuga ko Dr. Utumatwishima yabigarutseho kuri uyu wa 24 Kanama 2026, ubwo yari mu Karere ka Gicumbi mu muhango wo gusoza inama y’urubyiruko Gatolika. Yagaragaje ko Leta yashyize imbaraga mu gukumira ibintu bishobora kubangamira ubuzima n’ahazaza h’urubyiruko, ariko ko uru rubyiruko na rwo rukwiye kugira uruhare mu kwirinda ibyangiza.
Yavuze ko kuba inzoga z’ibyuma zimwe ziri gukurwa ku isoko bitagomba gutuma urubyiruko ruhita rushaka izindi nzoga zitemewe cyangwa zishobora kugira ingaruka zikomeye ku buzima.
Ati: “Ubu inzoga z’ibyuma iyo urebye usanga tumaze kuzica, ariko urubyiruko dufite ruraca mu gikari rukavuga ngo rufite inyota. Ngo inyota yabaye icyerezo, ubu bakareba ibyo ibindi banywa. Nko muri Gicumbi twatangiye kubona ukuzamuka kwa kanyanga. None se urava ku cyuma ujye kuri kanyanga, uraba uvuye he ugana he?”
Minisitiri Utumatwishima yavuze ko ikibazo atari ugukuraho ubwoko bumwe bw’inzoga gusa, ahubwo ko ari ugufasha urubyiruko kugira ubuzima bwiza no kubaka ahazaza harwo. Yashimangiye ko urubyiruko rufite uruhare rukomeye mu iterambere ry’igihugu, bityo ko rukwiye kwirinda imyitwarire ishobora kurubuza kugera ku ntego zarwo.
Yibukije kandi urubyiruko gukoresha neza imbuga nkoranyambaga, aho yavuze ko hari bamwe bazimaraho umwanya munini bakoreraho ibikorwa bidatanga umusaruro. Yasabye urubyiruko gukoresha imbaraga n’ubushobozi rufite mu bikorwa byubaka aho kwirirwa mu bikorwa bitabafitiye akamaro.
Ku bijyanye n’uburezi, Dr. Utumatwishima yagaragaje ko hakiri ikibazo cy’urubyiruko ruvana mu mashuri rutayarangije. Yavuze ko iyo uru rubyiruko rwinjiye mu buzima busanzwe rutagira ubumenyi buhagije bwo kurubeshaho, bishobora kurushyira mu bibazo bitandukanye birimo ubuzererezi n’ibindi bikorwa bibangamira imibereho myiza.
Ati: “Hari abo usanga bafunze, abandi bari mu bigo ngororamuco nka Iwawa, usanga 80% barize amashuri abanza gusa. Rero tutabicunze neza twaba turi kurera abazatwangiza.”
Minisitiri yasabye ko ikibazo cy’urubyiruko rutarangiza amashuri cyitabwaho hakiri kare, kuko uburezi ari imwe mu nkingi z’ingenzi mu gutegura ejo hazaza harwo. Yagaragaje ko gufasha urubyiruko kubona ubumenyi, amahirwe yo kwiga no gukora ari ingenzi mu kurinda ko rwishora mu bikorwa bibangamira imibereho yarwo n’iy’abandi.
Dr. Utumatwishima kandi yashimiye urubyiruko rwitabira amahuriro atandukanye, yaba ategurwa na Leta, amadini cyangwa abandi bafatanyabikorwa. Yavuze ko ayo mahuriro akwiye gukoreshwa nk’umwanya wo kwigira hamwe, kubaka indangagaciro nziza no gutegura ibikorwa byafasha urubyiruko kwiteza imbere.
Yashimangiye ko urubyiruko rufite imbaraga n’ubushobozi bwo gukora byinshi, ariko ko ibyo byagerwaho neza ari uko rufite icyerekezo kizima kandi rukirinda ibishobora kurwangiriza ejo hazaza.
Ubutumwa bwa Minisitiri Utumatwishima buje mu gihe inzego za Leta zikomeje gukaza ingamba zo kurwanya ibinyobwa bisindisha bitujuje ubuziranenge ndetse n’ibindi biyobyabwenge, cyane cyane mu rwego rwo kurinda urubyiruko.
Yasabye urubyiruko kutareba inyota cyangwa gushaka kwishimisha nk’impamvu yo kunywa ikintu cyose, ahubwo rugafata umwanya wo gutekereza ku ngaruka z’ibyo rukora. Yagaragaje ko kugira icyerekezo, kwiga, gukora no kubaka indangagaciro ari byo bizafasha urubyiruko kugira uruhare rufatika mu iterambere ry’u Rwanda.











