Abahanga Batangaje Amasaha Nyayo Ukwiye Gusinzira Buri Joro Bitewe n’Imyaka Ufite

Gusinzira ni kimwe mu bintu by’ingenzi bigira uruhare rukomeye mu mibereho n’ubuzima bwiza bw’umuntu. Nubwo abantu benshi bafata ibitotsi nk’igihe cyo kuruhuka gusa, mu by’ukuri ni igihe umubiri n’ubwonko bikora imirimo ikomeye yo kwisana, kubika amakuru mashya no kongera imbaraga zikoreshwa umunsi ku wundi. Abahanga mu by’ubuzima bagaragaza ko kubura ibitotsi bihagije bishobora kugira ingaruka zikomeye zirimo umunaniro ukabije, kugabanuka kw’ubushobozi bwo gutekereza, kwibagirwa, kwiyongera kw’ibyago byo kurwara indwara z’umutima, diyabete n’umubyibuho ukabije.

Ni yo mpamvu gusinzira amasaha ahagije bikwiye gufatwa nk’imwe mu nkingi z’ubuzima bwiza, kimwe no kurya indyo yuzuye no gukora imyitozo ngororamubiri.

Nubwo gusinzira ari ingenzi kuri buri wese, umubare w’amasaha umuntu akenera ntabwo uba umwe ku bantu bose. Abahanga bavuga ko ibyo umuntu akenera biterwa ahanini n’imyaka afite, kuko uko umubiri ugenda ukura ari na ko impinduka ziwubamo zigenda zihindura igihe ukenera cyo kuruhuka. Muri rusange, umuntu amara hafi kimwe cya gatatu cy’ubuzima bwe asinziriye, ibintu bigaragaza neza agaciro k’ibitotsi mu mibereho ya buri munsi. Iyo umuntu adasinziriye bihagije, umubiri ntiwongera gukora neza, bikagira ingaruka ku buzima bwo mu mutwe, ku mutima, ku mikorere y’ubudahangarwa bw’umubiri ndetse no ku bushobozi bwo gukora imirimo ya buri munsi.

Abana bakivuka bakeneye amasaha menshi yo gusinzira

Ku bana bakivuka, ibitotsi ni ingenzi cyane kurusha ibindi byiciro by’imyaka. Muri iki gihe ubwonko buba buri gukura ku muvuduko munini, bityo gusinzira bikagira uruhare mu kurema imiyoboro y’imyakura, kwiga ibintu bishya no gukomeza imikurire isanzwe y’umubiri. Ni yo mpamvu abaganga basaba ko umwana ukivuka asinzira hagati y’amasaha 16 na 18 ku munsi. Muri ayo masaha, umwana ashobora gukanguka inshuro nyinshi kugira ngo yonke, ariko agasubira gusinzira kuko ari byo bifasha umubiri we gukomeza gukura neza.

Iyo umwana amaze gukura akageza hafi ku myaka itatu, igihe cyo gusinzira gitangira kugabanuka buhoro buhoro. Muri iki cyiciro aba akeneye hagati y’amasaha 10 na 12 buri joro kugira ngo umubiri n’ubwonko bikomeze gukura neza. Abahanga bavuga ko abana batabona ibitotsi bihagije bashobora kugira ikibazo cyo kwiga, kwibanda ku byo bakora no kwitwara nabi bitewe n’umunaniro ukabije. Ni yo mpamvu ababyeyi bagirwa inama yo gushyiraho amasaha ahoraho abana baryamira no kugabanya ikoreshwa rya telefone, televiziyo cyangwa ibindi bikoresho bitanga urumuri mbere yo kuryama.

Uko amasaha yo gusinzira agenda ahinduka uko imyaka yiyongera

Mu gihe cy’ubugimbi n’ubwangavu, umubiri ukomeza gukura kandi ugahura n’impinduka nyinshi z’imisemburo. Nubwo urubyiruko rukunze gutinda kuryama kubera amasomo, ikoranabuhanga cyangwa imyidagaduro, abahanga bagaragaza ko umuntu ufite imyaka hafi 12 kuzamura akenera nibura amasaha icyenda yo gusinzira buri joro. Kubura ayo masaha bishobora gutuma abanyeshuri batabasha kwibanda mu ishuri, bakagabanya umusaruro ndetse bikagira ingaruka ku buzima bwabo bwo mu mutwe.

Ku bantu bakuze bafite imyaka 20 kuzamura, impuzandengo y’amasaha asabwa ni hafi arindwi buri joro. Icyakora, ibi si itegeko rireba buri muntu. Hari abantu bumva baruhutse neza nyuma yo gusinzira amasaha make, mu gihe abandi bakenera igihe kinini kugira ngo umubiri wongere gukora neza.

Ntabwo abantu bose bakeneye amasaha angana yo gusinzira

Marc Rey, inzobere mu by’imyakura, avuga ko hari abantu bashobora kumva bameze neza nyuma yo gusinzira amasaha atandatu gusa, mu gihe abandi bakeneye amasaha icyenda cyangwa arenze kugira ngo bagire ubuzima bwiza. Ibi bigaragaza ko buri muntu akwiriye kumenya uko umubiri we witwara nyuma yo gusinzira aho kwigereranya n’abandi.

Abahanga bashimangira ko icy’ingenzi atari ukureba gusa umubare w’amasaha umuntu asinzira, ahubwo no kureba niba akanguka yumva aruhutse kandi afite imbaraga zo gukora ibikorwa bye bya buri munsi.

Impinduka z’ibitotsi ku bageze mu zabukuru

Abantu bageze mu zabukuru na bo bagira impinduka mu buryo basinziramo. Akenshi basinzira byoroheje, bagakanguka kenshi nijoro cyangwa bakaryama kare bakabyuka kare. Nubwo ibyo bishobora gutuma bumva ko batabona ibitotsi bihagije, abahanga bavuga ko igihe cyose bamara basinziriye kidahinduka cyane kuko ibyo babura nijoro akenshi babyunganira no kuruhuka cyangwa gusinzira gato ku manywa.

Ese abagore n’abagabo bakeneye gusinzira amasaha angana?

Ubushakashatsi bunagaragaza ko hari itandukaniro hagati y’abagabo n’abagore mu bijyanye n’ibitotsi. Hari ibimenyetso byerekana ko abagore bashobora gukenera gusinzira igihe kinini kurusha abagabo, cyane cyane bitewe n’impinduka z’imisemburo zibaho mu bihe bitandukanye by’ubuzima, nko mu gihe cy’imihango, igihe batwite cyangwa bageze mu gihe cyo gucura. Izi mpinduka zishobora kugira ingaruka ku bwiza bw’ibitotsi, bigatuma bakeneye igihe kinini cyo kuruhuka.

Icyo wakora kugira ngo ugire ibitotsi byiza

Muri rusange, abahanga bashimangira ko icy’ingenzi atari ukureba gusa umubare w’amasaha umuntu asinzira, ahubwo no kureba niba ibitotsi bye bifite ireme. Gusinzira igihe gihagije kandi mu buryo bwiza bifasha umubiri kwisana, bikongera ubushobozi bwo gutekereza, bikarinda indwara zitandura ndetse bikazamura imibereho myiza muri rusange.

Kugira ngo umuntu agire ibitotsi byiza, asabwa kujya aryama kandi akabyuka mu masaha amwe buri munsi, kwirinda kunywa ibinyobwa birimo kafeyine cyangwa inzoga mbere yo kuryama, kugabanya gukoresha telefone na mudasobwa mbere yo kuryama no gutegura icyumba kirimo ituze n’umwijima. Kubahiriza izi nama bishobora gufasha umuntu kubona ibitotsi bifite ireme no kugira ubuzima buzira umuze.