Umuneke: Urubuto rwifitemo intungamubiri zifasha umutima, ubwonko n’igogorwa

Abahanga mu by’imirire n’ubuzima bemeza ko umuneke ari kimwe mu biribwa bikungahaye ku ntungamubiri zifasha umubiri gukora neza. Uru rubuto rurimo potasiyumu (potassium), magnesium, vitamine B6, vitamine C ndetse na fibre, byose bifite uruhare mu kubungabunga ubuzima bw’umuntu.

Nubwo umuneke ukunze kuribwa nk’imbuto isanzwe cyangwa nk’akajyo hagati y’amafunguro, ubushakashatsi butandukanye bugaragaza ko ushobora kugira uruhare runini mu kongerera umubiri imbaraga, kunoza igogorwa no kurinda zimwe mu ndwara zikunze kwibasira abantu.

Umuneke wongerera umubiri imbaraga

Kimwe mu byiza by’umuneke ni ubushobozi bwo gutanga ingufu ku mubiri mu gihe gito. Isukari karemano iwubonekamo ihindurwamo imbaraga vuba, bigafasha umuntu gukora ibikorwa bya buri munsi atumva umunaniro.

Ni yo mpamvu abakora siporo n’abakora imirimo isaba imbaraga nyinshi bakunze kuwurya mbere cyangwa nyuma y’imyitozo, kuko ufasha imitsi gusubirana imbaraga no kugabanya umunaniro.

Ufasha urwungano ngogozi gukora neza

Umuneke ukize kuri fibre ifasha igogorwa ry’ibiryo no gutuma amara akora neza. Kurya umuneke buri gihe bishobora gufasha abantu bafite ikibazo cyo kwituma bigoranye (constipation) no kunoza imikorere y’urwungano ngogozi muri rusange.

Ufasha kuringaniza umuvuduko w’amaraso

Potasiyumu iboneka mu muneke ni intungamubiri y’ingenzi ifasha umutima gukora neza. Ifasha kugenzura umuvuduko w’amaraso no kugabanya ingaruka ziterwa n’umunyu mwinshi mu mubiri.

Abahanga bagaragaza ko kurya ibiribwa bikize kuri potasiyumu bishobora kugabanya ibyago by’indwara z’umutima no gufasha amaraso gutembera neza mu mubiri.

Ugira uruhare mu kugabanya umuhangayiko

Umuneke urimo vitamine B6 ifasha umubiri gukora imisemburo ifitanye isano n’akanyamuneza no gutuza mu mutwe. Ibi bishobora gufasha umuntu kugabanya umuhangayiko no kugira amarangamutima meza.

Ubushakashatsi bwerekana ko izi ntungamubiri zigira uruhare mu mikorere myiza y’ubwonko no mu gufasha umuntu guhangana n’umunaniro wo mu mutwe.

Ufasha gusinzira neza

Hari abantu bavuga ko kurya umuneke nimugoroba bishobora gufasha umubiri kuruhuka no gutuma umuntu agira ibitotsi byiza. Magnesium na vitamine B6 biwubonekamo bifasha umubiri n’ubwonko gutuza mbere yo kuryama.

Ni ryari ari igihe cyiza cyo kurya umuneke?

Mu gitondo

Abahanga bavuga ko mu gitondo ari kimwe mu bihe byiza byo kurya umuneke. Uha umubiri imbaraga nyuma y’ijoro kandi ugafasha gutangira umunsi neza.

Hagati y’amafunguro

Kurya umuneke hagati y’amafunguro nk’akajyo bifasha kugabanya inzara no kurinda umuntu kurya ibiryo byinshi mu ifunguro rikurikira.

Mbere cyangwa nyuma ya siporo

Kurya umuneke iminota 15 kugeza kuri 30 mbere ya siporo bifasha kongera imbaraga, mu gihe kuwurya nyuma ya siporo bifasha imitsi kwisubiranya no kugabanya umunaniro.

Mbere yo kuryama

Bamwe mu bantu bawurya mbere yo kuryama kubera ko ushobora gufasha umubiri kuruhuka no kugira ibitotsi byiza.

Ibyo umuntu akwiriye kwitondera

Nubwo umuneke ugira akamaro kanini, si byiza kuwurya birengeje urugero. Abantu bafite ibibazo by’impyiko cyangwa diyabete bagirwa inama yo kugisha inama abaganga babo ku rugero rwiza bakwiriye kurya.

Abafite igifu cyoroshya cyane cyangwa ibibazo by’igogorwa bashobora kumva batameze neza iyo bawuriye ku nda nsa. Muri icyo gihe, ni byiza kuwufatanya n’ibindi biribwa nka yogurt cyangwa izindi mbuto.

Umuneke ni urubuto rw’agaciro gakomeye ku buzima bw’umuntu. Ufasha kongera imbaraga, kunoza igogorwa, kurinda umutima, gufasha ubwonko gukora neza no kugabanya umunaniro. Iyo uriwe mu rugero kandi ugahuzwa n’indyo yuzuye, ushobora kugira uruhare rukomeye mu kubungabunga ubuzima bwiza no kwirinda zimwe mu ndwara zidakira.